Το «κόλπο» με τις μειώσεις: Οι τιμές ανέβηκαν έως 81,6% πριν από την εφαρμογή του μέτρου και μετά η επιστροφή τους παρουσιάστηκε ως φθηνότερο προϊόν

• Η κυβερνητική εξαγγελία για «μείωση τιμών» βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με μια μάλλον άβολη πραγματικότητα: πριν καν προλάβουν να φανούν στην αγορά οι περίφημες μειώσεις, μια σειρά προϊόντων είχε ήδη πάρει την ανηφόρα. Και μάλιστα όχι με αυξήσεις της τάξης του 2% και 3%, αλλά με ανατιμήσεις που σε ορισμένες περιπτώσεις προκαλούν σοκ.

Η 9η Σεπτεμβρίου, ημέρα κατά την οποία η ΕΛΣΤΑΤ θα παρουσιάσει τα στοιχεία για τον πληθωρισμό του Αυγούστου, αναμένεται πλέον με ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Τότε θα φανεί αν το κυβερνητικό σχέδιο για συγκράτηση των τιμών άφησε πραγματικό αποτύπωμα στην τσέπη του καταναλωτή ή αν τελικά οι πανηγυρικές ανακοινώσεις έμειναν αρκετά μακριά από την πραγματικότητα των ραφιών.

Τα στοιχεία από την εξέταση 30 προϊόντων είναι αποκαλυπτικά. Από τις 8 Ιουλίου, όταν ανακοινώθηκε η Εθνική Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών, μέχρι τις 31 Αυγούστου, όταν άρχισαν να εφαρμόζονται οι μειωμένες τιμές, καταγράφηκαν σε αρκετούς κωδικούς μεγάλες ανατιμήσεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις οι αυξήσεις ξεπέρασαν το 20%, σε άλλες το 30% και σε κάποιες έφτασαν ή ξεπέρασαν το 40%.

Και εδώ βρίσκεται η ουσία: ακόμη και μετά την εφαρμογή των «μειώσεων», αρκετά προϊόντα εξακολουθούν να κοστίζουν περισσότερο από όσο κόστιζαν πριν ανακοινωθεί η κυβερνητική πρωτοβουλία. Δηλαδή, η ταμπέλα γράφει «μείωση», αλλά ο λογαριασμός του καταναλωτή δεν ακολουθεί απαραίτητα την ίδια λογική.

Οι αριθμοί είναι δύσκολο να αγνοηθούν. Σαμπουάν αυξήθηκε κατά 45,7%, φυσικός χυμός κατά 43,3%, συσκευασμένο τυρί κατά 43,2%, συμπυκνωμένο γάλα κατά 34,9% και γάλα χωρίς λακτόζη κατά 33,2%. Οι κάψουλες καφέ πήραν αύξηση 28,1%, τα nuggets κοτόπουλου 26,7%, ενώ φρυγανιές και σοκολατούχο γάλα κινήθηκαν κοντά στο 25%. Ακόμη και αναψυκτικό εμφάνισε αύξηση 20,9%.

Η πλέον ακραία περίπτωση αφορά απορρυπαντικό ρούχων, η τιμή του οποίου εκτοξεύθηκε κατά 81,6% μέσα σε περίπου έναν μήνα.

Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η περίπτωση μιας σοκολάτας. Στις 8 Ιουλίου κόστιζε 1,92 ευρώ. Στις 29 Αυγούστου είχε φτάσει τα 2,40 ευρώ, δηλαδή είχε γίνει ακριβότερη κατά 25%. Στη συνέχεια εφαρμόστηκε μείωση 25% και η τιμή επέστρεψε στα 1,92 ευρώ.

Με απλά λόγια, η περίφημη μείωση δεν έκανε τη σοκολάτα φθηνότερη. Απλώς την ξαναπήγε εκεί όπου βρισκόταν πριν από την αύξηση. Ο καταναλωτής, δηλαδή, δεν κέρδισε ούτε ένα λεπτό. Η τιμή έκανε έναν κύκλο από τα 1,92 στα 2,40 ευρώ και πίσω στα 1,92 ευρώ, ενώ η «μείωση» παρουσιάστηκε ως παρέμβαση υπέρ του καταναλωτή.

Την ίδια περίοδο, μάλιστα, ο πληθωρισμός δεν έδειξε διάθεση να ακολουθήσει την κυβερνητική αισιοδοξία. Ο εναρμονισμένος δείκτης της Eurostat ανέβηκε από 2,7% τον Ιούλιο στο 3,7% τον Αύγουστο, ενώ ο εθνικός δείκτης που καταγράφει η ΕΛΣΤΑΤ είχε ήδη φτάσει στο 3,4% τον Ιούλιο. Το επόμενο κρίσιμο ορόσημο είναι η ανακοίνωση των στοιχείων του Αυγούστου, καθώς τότε θα φανεί αν η ακρίβεια πέρασε ακόμη υψηλότερα.

Το ερώτημα πλέον είναι δύσκολο να αποφευχθεί: τι ακριβώς μειώθηκε; Και κυρίως, μειώθηκε πραγματικά η τιμή για τον καταναλωτή ή σε αρκετές περιπτώσεις απλώς παρουσιάστηκε ως «μείωση» η επιστροφή μιας τιμής σε επίπεδα που υπήρχαν πριν από μια προηγούμενη ανατίμηση;

Αν τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ επιβεβαιώσουν νέα επιτάχυνση του πληθωρισμού, το υπουργείο Ανάπτυξης θα έχει μπροστά του μια πολύ δύσκολη εξίσωση. Γιατί τότε δεν θα αρκούν οι ανακοινώσεις και οι συμφωνίες με την αγορά. Θα πρέπει να εξηγηθεί γιατί μια πρωτοβουλία που παρουσιάστηκε ως όπλο κατά της ακρίβειας δεν κατάφερε, τουλάχιστον μέχρι στιγμής, να αποτυπωθεί με καθαρό τρόπο στο ράφι και στο πορτοφόλι.

Και τελικά, το πιο απλό ερώτημα παραμένει και το πιο δύσκολο: όταν ο καταναλωτής πληρώνει σήμερα όσο πλήρωνε και πριν από την «μείωση», πόσο μεγάλη είναι στην πραγματικότητα η μείωση;