- Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ κινείται αδιάκοπα ανάμεσα σε απειλές και προσκλήσεις για συμφωνία, ισχυριζόμενος ότι η επίτευξή της είναι θέμα ημερών και ότι θα ικανοποιεί τις αμερικανικές απαιτήσεις. Η πραγματικότητα, ωστόσο, απέχει σημαντικά από τις προσδοκίες του Λευκού Οίκου.
Η ουσιαστική παραχώρηση στην Τεχεράνη
Σύμφωνα με πληροφορίες από περιφερειακές πηγές, το πλαίσιο της συμφωνίας που συζητείται στο Μουσκάτ παραδίδει ουσιαστικά τον έλεγχο των Στενών στην Τεχεράνη. Το Ιράν θα αποκτήσει το δικαίωμα να ρυθμίζει και να επιβλέπει την είσοδο και την έξοδο των πλοίων στον Περσικό Κόλπο, ένα πέρασμα ζωτικής σημασίας, από το οποίο διακινείται το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου.
Η εξέλιξη αυτή βρίσκεται σε πλήρη αντίθεση με τον αρχικό στόχο που είχε θέσει ο Ντόναλντ Τραμπ κατά την έναρξη των πολεμικών επιχειρήσεων, ο οποίος ήταν ο πλήρης, ελεύθερος και άνευ όρων διάπλους του πορθμού.
Όπως εξήγησε περιφερειακή πηγή στο Reuters:
«Η παραχώρηση έχει ήδη γίνει σχετικά με κάποια μορφή ελέγχου επί του Ορμούζ.»
Άλλες πηγές σημειώνουν ότι, παρά την πρόοδο, απομένουν σημαντικές τεχνικές λεπτομέρειες, όπως ο ακριβής ορισμός του «ελέγχου», η επίβλεψη των επιθεωρήσεων από διαπραγματευτές των χωρών του Κόλπου και ο εθελοντικός χαρακτήρας τυχόν τελών.
Πόσο πιθανή είναι μια συμφωνία;
Παρά τους αισιόδοξους ισχυρισμούς της αμερικανικής πλευράς, ανώτερος αξιωματούχος του Κόλπου εκτιμά τις πιθανότητες επίτευξης συμφωνίας έως την Παρασκευή στο 50:50. Ο κύριος λόγος της αβεβαιότητας έγκειται στο ότι οι Ιρανοί Φρουροί της Επανάστασης δεν συμμετέχουν άμεσα στις συνομιλίες και θα πρέπει να δώσουν την τελική τους έγκριση.
Από την πλευρά της, η Τεχεράνη επιρρίπτει την ευθύνη για τις καθυστερήσεις στην Ουάσιγκτον:
Πρακτορείο Tasnim: Ανέφερε ότι η αμερικανική παρέμβαση και οι απειλές του Τραμπ παρακωλύουν την επίτευξη συμφωνίας.
Πρακτορείο Fars: Σημείωσε ότι τα ανάμεικτα μηνύματα των ΗΠΑ, είτε άμεσα είτε μέσω περιφερειακών εταίρων, διαταράσσουν τη διαδικασία. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι το Ιράν διαπραγματεύεται αποκλειστικά με το Ομάν για έναν «ενδιάμεσο διάδρομο» που θα προστατεύει τα ιρανικά δικαιώματα λαμβάνοντας υπόψη τις ανησυχίες του Μουσκάτ.
Η υποχώρηση των αμερικανικών απαιτήσεων
Μετά τις αρχικές διακηρύξεις για πλήρη αποστρατιωτικοποίηση, το πυρηνικό πρόγραμμα, τους πυραύλους και την υποστήριξη στις ένοπλες ομάδες της περιοχής, η αμερικανική στρατηγική φαίνεται να έχει συρρικνωθεί σε μία και μόνη προτεραιότητα: την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, τα οποία πιθανότατα δεν θα είχαν κλείσει χωρίς την έναρξη του πολέμου.
Ενδεικτική της στροφής αυτής ήταν η δήλωση του Μάρκο Ρούμπιο:
«Η αποπυρηνικοποίηση του Ιράν είναι η απόλυτη συμφωνία. Η άμεση συμφωνία, και αυτή στην οποία έχετε δει να δίνεται μεγάλη έμφαση, είναι τα Στενά.»
Ο Άαρον Ντέιβιντ Μίλερ, πρώην διαπραγματευτής των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή, σχολίασε στους Financial Times ότι η παλαιά καθεστωτική κατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας δεν υφίσταται πλέον, προσθέτοντας πως δεν υπάρχει σχεδόν τίποτα που μπορεί να αποσπάσει ο Τραμπ από μια συμφωνία που οι Ιρανοί είναι διατεθειμένοι να αποδεχτούν.
Επιπλέον, η τακτική της «άνευ όρων παράδοσης» απέτυχε, καθώς το ιρανικό καθεστώς συσπειρώθηκε και σκλήρυνε τη στάση του, καθιστώντας μια συνολική συμφωνία για το πυρηνικό του πρόγραμμα ακόμα πιο ανέφικτη.
«Δεν βλέπω αυτή τη στιγμή έναν τρόπο να δημιουργηθεί μια ισορροπία συμφερόντων όπου η κυβέρνηση Τραμπ θα αποχωρήσει με κάτι που οι κανονικοί άνθρωποι θα θεωρούσαν νίκη», λέει ο Μίλερ.
Πολιτικές και οικονομικές πιέσεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ
Ο Αμερικανός πρόεδρος και το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα βρίσκονται αντιμέτωποι με σοβαρές εσωτερικές πιέσεις ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου:
Οικονομική επιβάρυνση: Παρά τη μικρή υποχώρηση των διεθνών τιμών πετρελαίου, η τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ ξεπερνά τα 4 δολάρια το γαλόνι (35% υψηλότερα από τα προπολεμικά επίπεδα), ενώ το ντίζελ ξεπερνά τη μέση τιμή της περιόδου Μπάιντεν.
Εξάντληση πόρων: Τα αμερικανικά αποθέματα πυραύλων έχουν μειωθεί, η κοινή γνώμη εμφανίζεται κουρασμένη και οι σύμμαχοι εξαντλημένοι.
Ο Μάικλ Ράτνεϊ, πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στο Ριάντ, σημείωσε στους FT ότι ο Τραμπ έχει μείνει με περιορισμένες επιλογές, προειδοποιώντας ότι μια συμφωνία που θα παραχωρεί έλεγχο στο Ιράν θα είναι εξουθενωτική τόσο για τους συμμάχους του Κόλπου όσο και για τους Αμερικανούς φορολογούμενους.
Μια συμφωνία που αφήνει εκτός τις ΗΠΑ
Όπως επισημαίνουν αναλυτές, η Ουάσιγκτον φαίνεται να έχει περιέλθει σε ρόλο απλού παρατηρητή που απλώς ενημερώνεται από τους μεσολαβητές.
Αλί Βαέζ (International Crisis Group): «Δεν είναι πραγματικά μια συμφωνία μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ. Αυτή είναι μια συμφωνία μεταξύ Ιράν και Ομάν.»
Βάλι Νασρ (Πανεπιστήμιο Johns Hopkins): Το Ιράν ξεκαθαρίζει ότι ο έλεγχος των Στενών δεν είναι διαπραγματεύσιμος, θέλοντας να αποδείξει ότι δεν κάμπτεται από τους στρατιωτικούς βομβαρδισμούς.
Από την πλευρά του Λευκού Οίκου, η εκπρόσωπος Άννα Κέλι υποστήριξε ότι τα Στενά «ελέγχονται πλήρως» από το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ και τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών, διαμηνύοντας ότι το Ιράν βρίσκεται σε υποβαθμισμένη θέση και θα ήταν σοφό να συμφωνήσει.
Ο φαύλος κύκλος της κλιμάκωσης
Η απόκλιση ανάμεσα στις αρχικές προσδοκίες και το τελικό αποτέλεσμα δημιουργεί ένα πολιτικό αδιέξοδο για τον Ντόναλντ Τραμπ, καθώς μια τέτοια συμφωνία θα προκαλέσει αντιδράσεις τόσο από τους Δημοκρατικούς όσο και από τα «γεράκια» του δικού του κόμματος.
Όπως περιγράφει ο Βάλι Νασρ, ο Αμερικανός πρόεδρος βρίσκεται εγκλωβισμένος: δεν μπορεί να κερδίσει στρατιωτικά σε αυτό το επίπεδο, ούτε να επιλύσει το θέμα διπλωματικά χωρίς πολιτικό κόστος. Έτσι, καταφεύγει σε νέες επιθέσεις.
Σύμφωνα με τον Αλί Βαέζ, η τακτική αυτή δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο: ο πρόεδρος παρουσιάζει μια προσωρινή συμφωνία ως πρόοδο, στη συνέχεια καταφεύγει ξανά στη χρήση βίας λόγω της κριτικής που δέχεται, και όταν ο εξαναγκασμός αποτυγχάνει, επιστρέφει σε μια νέα ad hoc εκεχειρία, εγκλωβίζοντας τη χώρα σε έναν διαρκή πόλεμο.
0 Σχόλια
Αφήστε ένα σχόλιο