- Η μόδα ανέκαθεν αποτελούσε μέσο έκφρασης, κοινωνικής καταξίωσης και αισθητικής. Πίσω όμως από την αριστοκρατική κομψότητα άλλων εποχών, κρυβόταν μια πολύ πιο σκοτεινή πραγματικότητα. Πριν από τους αυστηρούς κανονισμούς ασφαλείας του σήμερα, η επιθυμία για την «τέλεια εικόνα» απαιτούσε συχνά βαρύ τίμημα ακόμη και την ίδια τη ζωή των ανθρώπων που την ακολουθούσαν.
Αν και στη σύγχρονη εποχή ορισμένες συνήθειες, όπως τα πολύ στενά shapewear ή τα ψηλοτάκουνα παπούτσια, προκαλούν κυρίως μυοσκελετικές ενοχλήσεις, στο παρελθόν τα πράγματα ήταν πολύ πιο επικίνδυνα. Όπως εξηγεί η Ναόμι Μπρέιθγουεϊτ (Naomi Braithwaite), αναπληρώτρια καθηγήτρια Μόδας και Υλικού Πολιτισμού στο Πανεπιστήμιο Nottingham Trent, η ιστορία της μόδας είναι γεμάτη με στιγμές όπου η κομψότητα αποδείχθηκε κυριολεκτικά θανατηφόρα.
Τοξική λάμψη: Δηλητήρια στο πρόσωπο και τα μαλλιά
Η περιποίηση του προσώπου και των μαλλιών έκρυβε συχνά επικίνδυνα μυστικά:
Η ανάγκη για κατάλευκη επιδερμίδα (δείγμα υψηλής καταγωγής) οδήγησε τη Βασίλισσα Ελισάβετ Α΄ στη χρήση του Venetian Ceruse, ενός καλλυντικού από λευκό μόλυβδο και ξίδι, με το οποίο κάλυπτε και τα σημάδια της ευλογιάς. Σύγχρονες μελέτες επιβεβαιώνουν ότι η οπή αυτή επέτρεπε τη μεγάλη απορρόφηση του μετάλλου, με πολλούς ιστορικούς να αποδίδουν τη σταδιακή κατάρρευση της υγείας της σε χρόνια δηλητηρίαση από μόλυβδο.
Η χρήση μολύβδου στα καλλυντικά δεν ήταν καινούργια. Η Κλεοπάτρα χρησιμοποιούσε κολ με ενώσεις μολύβδου για το μακιγιάζ των ματιών, αν και ορισμένες σύγχρονες έρευνες υποστηρίζουν ότι οι συγκεκριμένες ουσίες ενδέχεται να προσέφεραν και κάποια αντιμικροβιακή προστασία.
Ραδιενέργεια για όγκο και λάμψη: Στις αρχές του 20ού αιώνα, η ανακάλυψη του ραδίου αντιμετωπίστηκε ως «θαυματουργή». Κυκλοφόρησαν πομάδες και προϊόντα μαλλιών που περιείχαν ραδιενεργά στοιχεία για την αντιμετώπιση της πιτυρίδας ή ακόμη και για να φωσφορίζουν τα μαλλιά στο σκοτάδι, με ολέθριες συνέπειες για την υγεία των οστών και του αίματος.
Το «πράσινο του θανάτου» στα βικτωριανά σαλόνια
Στη βικτωριανή εποχή, το λαμπερό σμαραγδί χρώμα αποτελούσε το απόλυτο σύμβολο πολυτέλειας. Για την επίτευξή του όμως χρησιμοποιούνταν η χρωστική Scheele’s Green, η οποία περιείχε υψηλές συγκεντρώσεις αρσενικού.
Το 1862, ο χημικός Α. Β. Χόφμαν (A. W. Hofmann) δημοσίευσε τη μελέτη “The Dance of Death” («Ο χορός του θανάτου»), φανερώνοντας την επικινδυνότητα της βαφής.
Το περιοδικό Punch σχολίασε το φαινόμενο με το διάσημο σκίτσο “The Arsenic Waltz”, που απεικόνιζε σκελετούς να χορεύουν βαλς φορώντας τα τοξικά ενδύματα.
Η επαφή με το αρσενικό προκαλούσε δερματικά έλκη, οργανικές βλάβες και θάνατο. Το βαρύτερο τίμημα πλήρωναν οι εργάτριες στην παραγωγή των ρούχων, οι οποίες εισέπνεαν καθημερινά τη δηλητηριώδη σκόνη, υποφέροντας από εμετούς, σπασμούς και πληγές.
Κρινολίνα: Κομψά ενδύματα που μετατρέπονταν σε παρακάλια φωτιάς
Τα κρινολίνα, οι εντυπωσιακές φούστες με μεταλλικό σκελετό, ήταν πολύ δημοφιλή στη βικτωριανή εποχή λόγω της άνεσης που προσέφεραν στο βάδισμα. Ήταν όμως εξαιρετικά εύφλεκτα.
Το 1871, δύο ετεροθαλείς αδελφές του συγγραφέα Όσκαρ Ουάιλντ έχασαν τη ζωή τους στην Ιρλανδία, όταν οι φούστες τους άρπαξαν φωτιά από ένα κερί κατά τη διάρκεια χορού.
Το περιστατικό αυτό δεν ήταν μεμονωμένο. Υπολογίζεται ότι πάνω από 3.000 γυναίκες πέθαναν τον 19ο αιώνα από παρόμοια ατυχήματα. Μάλιστα, δημοσίευμα των New York Times το 1858 ανέφερε ότι καταγράφονταν κατά μέσο όρο τρεις θάνατοι την εβδομάδα εξαιτίας των εύφλεκτων κρινολίνων.
Η παραμόρφωση του σώματος: Από τον κορσέ στα στιλέτο
Η προσπάθεια σμίλευσης του σώματος δεν ήταν λιγότερο επικίνδυνη από τα τοξικά υλικά:
Η πίεση του κορσέ: Ο κορσές κυριάρχησε για αιώνες ως το βασικό μέσο διαμόρφωσης του γυναικείου σώματος, χρησιμοποιώντας ενισχύσεις από μέταλλο ή κόκαλο φάλαινας. Η κατάσταση όμως ξέφυγε όταν επικράτησε η τάση του ακραίου σφιξίματος:
Το 1793, ο Γερμανός ανατόμος Σάμιουελ Τόμας φον Ζόμερινγκ (Samuel Thomas von Soemmerring) προειδοποιούσε ότι η συνεχής άσκηση πίεσης παραμορφώνει τον σκελετό και συμπιέζει τα σπλάχνα.
Έναν αιώνα αργότερα, το έγκριτο ιατρικό περιοδικό The Lancet κατέγραψε τις ολέθριες συνέπειες: δύσπνοια, σπασμένα πλευρά, σοβαρές βλάβες στα εσωτερικά όργανα, ακόμη και αιφνίδιους θανάτους.
Παρότι οι κλασικοί κορσές ανήκουν στο παρελθόν, η Μπρέιθγουεϊτ σημειώνει ότι τα σημερινά πολύ στενά shapewear συνεχίζουν να προκαλούν προβληματισμό, καθώς έρευνες δείχνουν ότι ενδέχεται να περιορίζουν τη σωστή αναπνοή.
Τα ψηλοτάκουνα στιλέτο: Όταν οι γόβες στιλέτο έκαναν την εμφάνισή τους τη δεκαετία του 1950, αποθεώθηκαν αμέσως ως το απόλυτο σύμβολο δυναμισμού και θηλυκότητας, χαρίζοντας επιβλητική σιλουέτα και αυτοπεποίθηση. Ωστόσο, οι αντιδράσεις δεν άργησαν να εμφανιστούν:
Ιατρικές προειδοποιήσεις: Ήδη από το 1953, το βρετανικό περιοδικό Picture Post δημοσίευσε το αφιέρωμα “The Hazards of the Stiletto Heel”, όπου γιατροί έκρουαν τον κώδωνα του κινδύνου για διαστρέμματα, κατάγματα και σοβαρούς τραυματισμούς. Η σύγχρονη επιστήμη επιβεβαιώνει πλέον ότι η συχνή χρήση τους προκαλεί χρόνια μυοσκελετικά προβλήματα.
Εκτός από την επιβάρυνση της υγείας, τα στιλέτο απέκτησαν και μια πιο σκοτεινή φήμη ως αυτοσχέδια όπλα. Χαρακτηριστικό είναι το περιστατικό του 2013 στις ΗΠΑ, όταν η Άνα Τρουχίγιο (Ana Trujillo) καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη για τη δολοφονία του συντρόφου της, τον οποίο χτύπησε επανειλημμένα με το μυτερό τακούνι μιας γόβας.
0 Σχόλια
Αφήστε ένα σχόλιο