Στο ΝΑΤΟ όλοι κέρδισαν κάτι – Η Ελλάδα περιορίστηκε στον ρόλο του φτωχού συγγενή

• Η ελληνική παρουσία στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, με την κριτική να επικεντρώνεται στο γεγονός ότι η Αθήνα εμφανίστηκε χωρίς σαφή ατζέντα και χωρίς να καταφέρει να επηρεάσει τις αποφάσεις που διαμορφώνουν τις νέες ισορροπίες στη Συμμαχία.

Ακόμη και σε επίπεδο συμβολισμών, η εικόνα δεν ήταν θετική για την ελληνική πλευρά. Στην επίσημη φωτογραφία των ηγετών του ΝΑΤΟ, η παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη πέρασε σχεδόν απαρατήρητη, ενώ αντίστοιχη εικόνα σχολιάστηκε και για τον υπουργό Εθνικής Άμυνας Νίκο Δένδια. Για τους επικριτές της κυβέρνησης, η εικόνα αυτή αποτύπωσε τη γενικότερη αίσθηση μιας χώρας που δεν είχε πρωταγωνιστικό ρόλο στις εξελίξεις.

Το βασικό ερώτημα που τέθηκε είναι τι ακριβώς επιδίωξε η Ελλάδα στη Σύνοδο, ποια θέματα έθεσε και ποια αποτελέσματα εξασφάλισε. Η απάντηση που δίνεται από την αντιπολιτευτική κριτική είναι ότι η Αθήνα περιορίστηκε σε ρόλο παρατηρητή, την ώρα που η Τουρκία επιχείρησε να αξιοποιήσει τη συγκυρία για να ενισχύσει τη θέση της στο ΝΑΤΟ και στις σχέσεις της με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η κυβέρνηση επικαλέστηκε ως βασικό επίτευγμα το μεγάλο εξοπλιστικό πρόγραμμα της χώρας, ύψους περίπου 28 δισ. ευρώ, καθώς και την πορεία απόκτησης των μαχητικών αεροσκαφών F-35. Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι η Ελλάδα έχει ήδη προχωρήσει στην ενίσχυση της Πολεμικής Αεροπορίας και ότι η προμήθεια των ελληνικών F-35 βρίσκεται σε εξέλιξη.

Ωστόσο, η κριτική που ασκείται είναι ότι η συζήτηση για τα ελληνικά εξοπλιστικά δεν απαντά στο βασικό ζήτημα: αν δηλαδή η χώρα εξασφαλίζει παράλληλα ισχυρή πολιτική και διπλωματική θέση απέναντι στις περιφερειακές εξελίξεις.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην Τουρκία, η οποία, παρά τις διαφωνίες με τις ΗΠΑ και το παρελθόν της υπόθεσης των ρωσικών S-400, εξακολουθεί να διεκδικεί αναβαθμισμένο ρόλο. Η Άγκυρα επιδιώκει την επιστροφή της σε προγράμματα υψηλής τεχνολογίας, τη συμμετοχή σε αμυντικά έργα και τη διατήρηση ισχυρής παρουσίας στη στρατηγική αρχιτεκτονική του ΝΑΤΟ.

Την ίδια στιγμή, η Αθήνα βρίσκεται αντιμέτωπη με νέες προκλήσεις, καθώς η Τουρκία ενισχύει τις δυνατότητές της τόσο σε επίπεδο εξοπλισμών όσο και σε επίπεδο διπλωματικών ελιγμών.

Κρίσιμο σημείο της Συνόδου αποτέλεσε και η απαίτηση του Ντόναλντ Τραμπ προς τις ευρωπαϊκές χώρες για σημαντική αύξηση των αμυντικών τους δαπανών. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υποστήριξε ότι η Ευρώπη πρέπει να αναλάβει μεγαλύτερο βάρος για την άμυνά της, καθώς οι νέες συνθήκες ασφαλείας μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία απαιτούν αυξημένες επενδύσεις.

Ωστόσο, η κριτική προς την κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε μια δύσκολη θέση: καλείται να αυξήσει ακόμη περισσότερο τις αμυντικές της δαπάνες, ενώ ταυτόχρονα δεν φαίνεται να εξασφαλίζει αντίστοιχα πολιτικά ανταλλάγματα στα ζητήματα που αφορούν την Ανατολική Μεσόγειο και τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Η μεγαλύτερη ανησυχία αφορά το κατά πόσο η Ελλάδα αξιοποιεί τις δυνατότητές της σε μια περίοδο όπου η Τουρκία επιχειρεί να αναβαθμίσει τον ρόλο της. Οι επικριτές της κυβέρνησης υποστηρίζουν ότι η Αθήνα επένδυσε σημαντικά στην αγορά οπλικών συστημάτων, αλλά δεν κατάφερε να μετατρέψει αυτή την επένδυση σε ισχυρότερη διπλωματική επιρροή.

Το συμπέρασμα που διατυπώνεται από αυτή την πλευρά είναι ότι η Ελλάδα κινδυνεύει να παραμείνει ένας χρηματοδότης της νέας αμυντικής αρχιτεκτονικής του ΝΑΤΟ, χωρίς να έχει τον αντίστοιχο ρόλο στη λήψη των αποφάσεων.