Είστε εδώ
Home > FAQ stuff > “Μαλαματένια λόγια στο μαντήλι…” Έφυγε ο σπουδαίος Μάνος Ελευθερίου

“Μαλαματένια λόγια στο μαντήλι…” Έφυγε ο σπουδαίος Μάνος Ελευθερίου

Πέθανε σήμερα το πρωί σε ηλικία 80 ετών ο σπουδαίος Έλληνας ποιητής, στιχουργός και πεζογράφος, Μάνος Ελευθερίου. Είχε πρόσφατα αντιμετωπίσει ένα πρόβλημα υγείας, το ξεπέρασε αλλά τα ξημερώματα απεβίωσε από ανακοπή καρδιάς.

«Ο Μάνος Ελευθερίου ανήκει, εδώ και πολλά χρόνια, στην χορεία των μεγάλων Πνευματικών μας Ανθρώπων, για τους οποίους ο θάνατος είναι το πέρασμα στην αιωνιότητα που δικαιωματικώς τους αναλογεί. Αιωνία η Μνήμη του» τονίζει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος σε ανακοίνωση για τον θάνατο του Μάνου Ελευθερίου.

“…πώς έγινε με τούτο τον αιώνα και γύρισε καπάκι η ζωή πώς το `φεραν η μοίρα και τα χρόνια να μην ακούσεις έναν ποιητή Σώπασε ένας σπουδαίος ποιητής, ο Μάνος Ελευθερίου. Τα μαλαματένια λόγια του, πυξίδα μας” έγραψε ο Νίκος Παππάς στο Twitter.

Στιχουργός κομματιών που τραγουδήθηκαν και αγαπήθηκαν πολύ, ποιητής, μυθιστοριογράφος, ιστορικός της Σύρου και του μουσικού της θεάτρου, μανιώδης συλλέκτης, ζωγράφος, δημιουργός κολάζ, αλλά και συγγραφέας παιδικών βιβλίων, στα οποία θα πρέπει να προστεθούν και τα φωτογραφικά του άλμπουμ. Όλα αυτά ήταν ο Μάνος Ελευθερίου, που γεννήθηκε το 1938 στην Ερμούπολη της Σύρου, για την οποία έγραψε συχνά στα βιβλία του – φωτογραφικά άλμπουμ, μυθιστορήματα και χρονικά.

Το 1955 ο Ελευθερίου γνωρίζεται με τον Άγγελο Τερζάκη ο οποίος τον παροτρύνει να παρακολουθήσει μαθήματα στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου. Έναν χρόνο αργότερα γράφεται στο Τμήμα Θεάτρου της Σχολής Σταυράκου. Θεατρικά έργα και ποιήματα αρχίζει να δημοσιεύει το 1960, που είναι ο καιρός της στρατιωτικής του θητείας. Η πρώτη ποιητική του συλλογή, που έχει τίτλο «Συνοικισμός», κυκλοφορεί το 1962.

Την ίδια εποχή στα Ιωάννινα γράφει τους πρώτους στίχους του για τραγούδι, ανάμεσα στους οποίους είναι και «Το τρένο φεύγει στις οκτώ», που αργότερα μελοποίησε ο Μίκης Θεοδωράκης. Τον Οκτώβριο του 1963 ξεκινάει να εργάζεται στο ‘’Reader’s Digest’’, όπου και παρέμεινε για τα επόμενα δεκαέξι χρόνια. Στο μεταξύ κυκλοφορούν τα δύο πρώτα του βιβλία με διηγήματα, «Το διευθυντήριο» (1964) και «Η σφαγή» (1965). Το 1964 παρουσιάζεται στην ελληνική δισκογραφία. Συνεργάζεται με τον Χρήστο Λεοντή, καθώς και με τον Θεοδωράκη (1967), με τον οποίο η συνεργασία διακόπηκε λόγω της δικτατορίας. Συνεργάστηκε με τον Δήμο Μούτση και με τον Γιάννη Μαρκόπουλο, στον δίσκο «Θητεία», του οποίου η ηχογράφηση άρχισε τον Νοέμβριο του 1973, διακόπηκε από τα γεγονότα του Πολυτεχνείου και τελικά κυκλοφόρησε το 1974. Κατά καιρούς συνεργάστηκε με όλους σχεδόν τους Έλληνες συνθέτες. Μεταξύ αυτών, ο Μάνος Χατζιδάκις, ο Σταύρος Κουγιουμτζής, ο Θανάσης Γκαϊφύλλιας, ο Γιάννης Σπανός, ο Γιώργος Ζαμπέτας, ο Σταμάτης Κραουνάκης, ο Γιώργος Ζαμπέτας, ο Αντώνης Βαρδής και ο Γιώργος Χατζηνάσιος.

Παράλληλα έγραψε και εικονογράφησε παραμύθια για παιδιά και επιμελήθηκε την έκδοση λευκωμάτων με θέμα τη Σύρο, όπως τα «Ενθύμιον Σύρας» και «Θέατρο στην Ερμούπολη».

Τη δεκαετία του 1990 έκανε ραδιοφωνικές εκπομπές στον «Αθήνα 9, 84» και στο «Δεύτερο Πρόγραμμα». Το 1994 εξέδωσε την πρώτη του νουβέλα με τίτλο «Το άγγιγμα του χρόνου». Το 2004 δημοσίευσε το πρώτο του μυθιστόρημα με τίτλο «Ο καιρός των χρυσανθέμων», που τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας το 2005. Το 2013 βραβεύτηκε για τη συνολική προσφορά του στα γράμματα από την Ακαδημία Αθηνών.

Μεταξύ των δισκογραφικών επιτυχιών του Μάνου Ελευθερίου περιλαμβάνονται: «Το παλληκάρι έχει καημό» (Μ.Θεοδωράκης), «Ο Άγιος Φεβρουάριος» (Δ.Μούτσης), «Θητεία» (Γ. Μαρκόπουλος), «Κάτω απ’τη μαρκίζα» (Γ.Σπανός), «Οι ελεύθεροι κι ωραίοι» (Στ.Κουγιουμτζής), «Άμλετ της Σελήνης» (Θ.Μικρούτσικος), «Είναι αρρώστια τα τραγούδια» (Στ.Ξαρχάκος), «Έρημοι σταθμοί» (Δ.Τσακνής), «Θα σε ξανάβρω στους μπαξέδες» (Ηλ.Ανδριόπουλος), «Η διαθήκη» (Χρ.Νικολόπουλος), «Το σπίτι γέμισε με λύπη» (Χρ.Λεοντής), «Μη χτυπάς σ’ ένα σπίτι κλειστό» (Λ.Κηλαηδόνης) και «Ατέλειωτη εκδρομή» (Θ.Γκαϊφύλλιας).

Ο Ελευθερίου δημοσίευσε επίσης πολλές ποιητικές συλλογές, διηγήματα και πέντε μυθιστορήματα. Σε συνέντευξη που παραχώρησε το 2014 στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, έλεγε μεταξύ άλλων για τη δουλειά του: «Ποιο είναι, όμως, αυτό που έχει τη μεγαλύτερη σημασία; Όσα μας συμβαίνουν είναι απείρως πιο σημαντικά από όσα γράφουμε – αλλά δεν τα υπολογίζουμε. Όταν γράφω για ένα ζήτημα που με καίει, νομίζω πως θα βγει κάτι καλό –μια μπαλάντα, ας πούμε-αλλά σιγά-σιγά αρχίζω να αρρωσταίνω. Έχω εδώ και πολλά χρόνια την εντύπωση πως γράφω μέσα σε μιαν ομίχλη. Χωρίς να με κυνηγάει κανενός το αίμα, όποτε γράφω, ζω τις νύχτες του Μακμπέθ. Κακά, όμως, τα ψέματα: γράφω γιατί έτσι δίνω παράταση στη ζωή μου».

Δισκογραφικές επιτυχίες

Το παλληκάρι έχει καημό (Μ.Θεοδωράκης)

Σ’ αυτή τη γειτονιά (Μ.Θεοδωράκης)

Ο Άγιος Φεβρουάριος (Δ.Μούτσης)

Η σούστα πήγαινε μπροστά (Δ.Μούτσης)

· Άλλος για Χίο τράβηξε (Δ.Μούτσης)

· Ο χάρος βγήκε παγανιά (Δ.Μούτσης)

· Θητεία (Γ.Μαρκόπουλος)

· Μαλαματένια λόγια (Γ.Μαρκόπουλος)

· Τα λόγια και τα χρόνια (Γ.Μαρκόπουλος)

· Παραπονεμένα λόγια ( Γ.Μαρκόπουλος)

· Κάτω απ’τη μαρκίζα (Γ.Σπανός)

· Οι ελεύθεροι κι ωραίοι (Στ.Κουγιουμτζής)

· Στα χρόνια της υπομονής (Στ.Κουγιουμτζής)

· Άμλετ της Σελήνης (Θ.Μικρούτσικος)

· Δεν είμαι άλλος (Θ.Μικρούτσικος)

· Είναι αρρώστια τα τραγούδια (Στ.Ξαρχάκος)

· Έρημοι σταθμοί (Δ.Τσακνής)

· Θα σε ξανάβρω στους μπαξέδες (Ηλ.Ανδριόπουλος)

· Η Διαθήκη (Χρ.Νικολόπουλος)

· Ποιος τη ζωή μου, ποιος την κυνηγά (Μ.Θεοδωράκης)

· Το σπίτι γέμισε με λύπη (Χρ.Λεοντής)

· Στων αγγέλων τα μπουζούκια (Χρ.Νικολόπουλος)

· Μη χτυπάς σ’ ένα σπίτι κλειστό (Λ.Κηλαηδόνης)

· Ατέλειωτη εκδρομή (Θ.Γκαϊφύλλιας)

· Γνωριμία (Θ.Γκαϊφύλλιας)

Ποίηση

· (2013) Μαύρα μάτια

· (2013) Τα λόγια και τα χρόνια

· (2010) Ο νοητός λύκος

· (2009) Αγρυπνία για το σκοτεινό τρυγόνι στην εκκλησία του προφήτη Ελισσαίου

· (2008) Βλέμματα από την Ελλάδα

· (2008) Παραμονή Πρωτοχρονιάς

· (2006) Το άγγιγμα του χρόνου

· (2006) Το νεκρό καφενείο

· (2005) Ένα καράβι, καραβάκι…

· (2005) Ο καιρός των χρυσανθέμων

· (2004) Ο καιρός των χρυσανθέμων

· (2003) Η πόρτα της Πηνελόπης

· (2002) Είναι αρρώστια τα τραγούδια

· (2002) Ο ίσκιος της Αθήνας

· (2000) Η γάτα που ήθελε να γίνει πουλί

· (1998) Του Γενάρη το φεγγάρι

· (1997) Ένα καράβι μια φορά

· (1997) Το νεκρό καφενείο

· (1994) Το άγγιγμα του χρόνου

· (1987) Αναμνήσεις από την Όπερα

· (1983) Το μυστικό πηγάδι

· (1980) Μαθήματα μουσικής/Τα ξόρκια,1972

· (1978) Τα όρια του μύθου

· (1975) Αγρυπνία για το σκοτεινό τρυγόνι στην εκκλησία του προφήτη Ελισσαίου, Αμοργός

· (1973) Τα ξόρκια

· (1972) Μαθήματα μουσικής

· (1962) Συνοικισμός

Πεζογραφία

Μυθιστορήματα

· (2004) Ο καιρός των χρυσανθέμων

· (2006) Η γυναίκα που πέθανε δύο φορές

· (2008) Άνθρωπος στο πηγάδι

· (2011) Πριν απ’ το ηλιοβασίλεμα

· (2016) Φαρμακείον εκστρατείας

Διηγήματα

· (1964) Το διευθυντήριο, Φέξης

· (1965) Η σφαγή

· (2007) Η μελαγχολία της πατρίδας μετά τις ειδήσεις των οκτώ

Νουβέλα

· (1994) Το άγγιγμα του χρόνου

Μαρτυρίες-Ιστορικά

· (2002) Είναι αρρώστια τα τραγούδια (Ανθολόγηση κειμένων του συγγραφέα. Επιμέλεια σειράς Θανάσης Θ. Νιάρχος)

· (2005) Η δεκαετία του ’60 (μαζί με τον Θανάση Θ. Νιάρχο)

· (2013) Μαύρα Μάτια – Ο Μάρκος Βαμβακάρης και η συριανή κοινωνία στα χρόνια 1905-1920

Μελέτες-Λευκώματα

· Το θέατρο στην Ερμούπολη τον εικοστό αιώνα (τέσσερις τόμοι), Δήμος Ερμούπολης.

· (2002) Ο ίσκιος της Αθήνας: Shadows of Athens (φωτογράφιση Εβίτα Μαχαίρα, μετάφραση Mary Kitroeff, κείμενα Μάνος Ελευθερίου)

Παιδικά

· Παραμύθια για τον Αυτοκράτορα

· (1997) Ένα καράβι μια φορά (εικονογράφηση Σοφία Φόρτωμα)

· (1998) Του Γενάρη το φεγγάρι: Παραμύθια για τους δώδεκα (εικονογράφηση Μάνος Ελευθερίου)

· (2000) Η γάτα που ήθελε να γίνει πουλί (εικονογράφηση Σοφία Φόρτωμα)

· (2005) Ένα καράβι, καραβάκι… (εικονογράφηση Μαθητές Α΄ δημοτικού 2004-2005 σχολής Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου)

Θέατρο

· (2007) Μπλε μελαγχολία. Σας αρέσει ο Μπραμς; Άλτιν (Μάνος Ελευθερίου, Μάρω Δούκα, Μένης Κουμανταρέας)

· (2010) Ο Γέρος Χορευτής

Leave a Reply

Top