- Ένα μήνυμα που μένει αναπάντητο μπορεί εύκολα να γίνει αφορμή για ένα ολόκληρο σενάριο στο μυαλό μας. Από το «μάλλον είναι απασχολημένος» περνάμε στο «μήπως είναι θυμωμένος μαζί μου;», ενώ ακόμη και όταν τελικά έρθει μια λογική εξήγηση, η αμφιβολία μπορεί να επιμένει. Νέα έρευνα δείχνει πώς η αρνητική διάθεση και η συνεχής υπερανάλυση μπορούν να κάνουν πιο δύσκολη την αναθεώρηση μιας αρνητικής σκέψης.
Όταν μια σκέψη επιμένει παρά τα νέα δεδομένα
Οι αρνητικές ερμηνείες είναι κάτι απολύτως φυσιολογικό όταν δεν έχουμε όλες τις πληροφορίες. Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν μια αρχική υπόθεση παραμένει «κολλημένη» στο μυαλό μας, ακόμη κι όταν προκύπτουν στοιχεία που θα μπορούσαν να την αλλάξουν.
Η συγκεκριμένη δυσκολία περιγράφεται ως «ακαμψία αρνητικής ερμηνείας». Δεν σημαίνει ότι κάποιος σκέφτεται μονίμως απαισιόδοξα, αλλά ότι δυσκολεύεται να επανεξετάσει μια αρνητική εξήγηση όταν η πραγματικότητα προσφέρει νέα δεδομένα.
Για παράδειγμα, δύο συνάδελφοι μπορεί να δουν τον προϊστάμενό τους ιδιαίτερα σιωπηλό σε μια συνάντηση και να θεωρήσουν ότι έχουν κάνει κάποιο λάθος. Όταν αργότερα μάθουν ότι ήταν απλώς κουρασμένος, ο ένας μπορεί να αλλάξει αμέσως άποψη. Ο άλλος, όμως, μπορεί να συνεχίσει να πιστεύει ότι κάτι δεν πάει καλά.
Τι έδειξε η μελέτη
Οι ερευνητές μελέτησαν 179 ενήλικες με διαφορετικά επίπεδα συμπτωμάτων κατάθλιψης και κοινωνικού άγχους. Για δύο εβδομάδες, οι συμμετέχοντες λάμβαναν έξι ειδοποιήσεις την ημέρα στο κινητό τους και απαντούσαν σε σύντομες ερωτήσεις σχετικά με τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τον τρόπο με τον οποίο ερμήνευαν αμφίσημες καταστάσεις.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όταν ένα άτομο παρέμενε περισσότερο από το συνηθισμένο σε μια αρνητική ερμηνεία, ήταν πιθανότερο να ακολουθήσουν δυσάρεστα συναισθήματα.
Η σχέση, ωστόσο, φαίνεται να λειτουργεί και αντίστροφα. Μια πιο αρνητική συναισθηματική κατάσταση συνδεόταν με μεγαλύτερη δυσκολία στην αναθεώρηση των σκέψεων που ακολουθούσαν.
Μάλιστα, η επίδραση από το συναίσθημα προς τη σκέψη εμφανίστηκε εντονότερη σε ανθρώπους που ανέφεραν περισσότερα συμπτώματα κατάθλιψης ή κοινωνικού άγχους.
Με άλλα λόγια, η διάθεσή μας μπορεί να επηρεάζει όχι μόνο το τι σκεφτόμαστε, αλλά και το πόσο εύκολα μπορούμε να αλλάξουμε μια σκέψη όταν εμφανίζονται νέα στοιχεία.
Ο φαύλος κύκλος της υπερανάλυσης
Ένας ακόμη παράγοντας που φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο είναι ο μηρυκασμός, δηλαδή η συνεχής επιστροφή στο ίδιο αρνητικό σενάριο.
«Γιατί δεν απάντησε;», «Τι έκανα λάθος;», «Κι αν δεν θέλει να με δει;».
Όσο περισσότερο αναλύουμε ένα γεγονός, τόσο περισσότερο μπορεί να ενισχύεται η αρχική αρνητική ερμηνεία. Παράλληλα, η επίμονη αρνητική σκέψη μπορεί να οδηγήσει σε ακόμη περισσότερο μηρυκασμό.
Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: η αρνητική σκέψη προκαλεί δυσφορία, η δυσφορία κάνει τη σκέψη να μοιάζει πιο πειστική και η συνεχής ανάλυση την κάνει ακόμη πιο επίμονη.
Η λύση δεν είναι να «σκεφτόμαστε θετικά»
Η ψυχολογική ευελιξία δεν σημαίνει ότι πρέπει να αντικαθιστούμε κάθε αρνητική σκέψη με μια αισιόδοξη. Σημαίνει να μπορούμε να κάνουμε ένα βήμα πίσω και να εξετάζουμε αν η πρώτη μας ερμηνεία εξακολουθεί να ανταποκρίνεται στα δεδομένα.
Χρήσιμο είναι να αναρωτηθούμε:
«Τι γνωρίζω πραγματικά;»
«Υπάρχει κάποια άλλη πιθανή εξήγηση;»
«Άλλαξε κάτι από τότε που σχημάτισα αυτή την εντύπωση;»
Μερικές φορές, πριν προσπαθήσουμε να απαντήσουμε σε αυτά τα ερωτήματα, βοηθά να μειώσουμε πρώτα την ένταση των συναισθημάτων. Μια σύντομη παύση, λίγη κίνηση ή μια συζήτηση με έναν άνθρωπο που εμπιστευόμαστε μπορεί να μας βοηθήσει να επιστρέψουμε αργότερα στην ίδια σκέψη με πιο καθαρό μυαλό.
Γιατί τελικά, το γεγονός ότι μια αρνητική σκέψη εμφανίστηκε δεν σημαίνει ότι είναι και η σωστή εξήγηση.
0 Σχόλια
Αφήστε ένα σχόλιο