- Έχεις μπει ποτέ σε ένα δωμάτιο και ξέχασες ακαριαία γιατί πήγες εκεί; Έχεις νιώσει την αίσθηση ότι πέφτεις στο κενό μόλις πας να αποκοιμηθείς; Ή μήπως κοίταζες μια λέξη τόσο πολύ που άρχισε να σου φαίνεται ξένη;
Ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι ένας πολύπλοκος μηχανισμός και συχνά κάνει «παιχνίδια» στην καθημερινότητά μας. Το αστείο είναι ότι ενώ σχεδόν όλοι βιώνουμε αυτές τις παράδοξες εμπειρίες, ελάχιστοι γνωρίζουν ότι η επιστήμη έχει δώσει συγκεκριμένο όνομα σε κάθε μία από αυτές.
Πάμε να δούμε τα πιο διάσημα (και περίεργα) ψυχολογικά φαινόμενα που σου συμβαίνουν χωρίς να το καταλαβαίνεις!
The Doorway Effect (Το φαινόμενο της πόρτας)
Περπατάς από το σαλόνι στην κουζίνα για να πάρεις κάτι, αλλά μόλις περνάς την πόρτα, σταματάς και αναρωτιέσαι: «Τι ήρθα να κάνω εδώ;».
Ο εγκέφαλός μας οργανώνει τις αναμνήσεις και τις ενέργειες σε «ενότητες». Όταν διασχίζεις ένα όριο (όπως μια κάσα πόρτας), ο εγκέφαλος μεταφράζει την αλλαγή χώρου ως «τέλος μιας ενότητας» και «αρχή μιας νέας». Έτσι, κάνει ένα γρήγορο reset για να επεξεργαστεί το νέο περιβάλλον, διαγράφοντας προσωρινά την προηγούμενη σκέψη.
Jamais Vu (Το αντίθετο του Déjà vu)
Κοιτάζεις ένα πρόσωπο που γνωρίζεις χρόνια, το σπίτι σου ή μια πολύ συνηθισμένη λέξη (π.χ. «νερό») και για λίγα δευτερόλεπτα σου φαίνονται εντελώς άγνωστα, σαν να τα βλέπεις για πρώτη φορά στη ζωή σου.
Το Déjà vu μας κάνει να νιώθουμε οικείο κάτι που είναι ξένο. Το Jamais vu κάνει το ακριβώς αντίθετο: αποσυνδέει στιγμιαία τη συναισθηματική ανάκληση από τη γνώση, δημιουργώντας μια παροδική αίσθηση αλλοτρίωσης.
Hypnic Jerk (Υπνικός Σπασμός)
Είσαι στο κρεβάτι, έτοιμος/η να σε πάρει ο ύπνος, και ξαφνικά νιώθεις ότι πέφτεις από έναν γκρεμό ή παραπάτησες, με αποτέλεσμα να τινάζεσαι απότομα και να ξυπνάς.
Καθώς αποκοιμιέσαι, οι μύες σου χαλαρώνουν απότομα και ο σφυγμός σου πέφτει. Αν αυτό συμβεί πολύ γρήγορα, ο εγκέφαλος παρερμηνεύει τη ραγδαία χαλάρωση ως σήμα ότι το σώμα… πεθαίνει ή πέφτει! Έτσι, στέλνει ένα ακαριαίο ηλεκτρικό σήμα στους μύες για να σε «σώσει».
Semantic Satiation (Σημασιολογικός Κορεσμός)
Επαναλαμβάνεις μια λέξη συνεχόμενα (π.χ. «καρέκλα, καρέκλα, καρέκλα») και μετά από 10-15 δευτερόλεπτα η λέξη χάνει το νόημά της και ακούγεται σαν ένας ακαταλαβίστικος ήχος.
Η επανειλημμένη διέγερση των ίδιων νευρώνων που είναι υπεύθυνοι για τη σημασία της λέξης προκαλεί προσωρινή «κόπωση». Ο εγκέφαλος συνεχίζει να ακούει τον ήχο, αλλά σταματά να ενεργοποιεί τη σημασία του.
The Baader-Meinhof Phenomenon (Η αυταπάτη της συχνότητας)
Μαθαίνεις μια καινούργια λέξη, αγοράζεις ένα συγκεκριμένο μοντέλο αυτοκινήτου ή μάθεις για ένα σπάνιο θέμα, και ξαφνικά το βλέπεις… παντού μπροστά σου μέσα στις επόμενες μέρες!
Δεν αυξήθηκε η συχνότητα του φαινομένου στον κόσμο, άλλαξε η προσοχή σου. Ο εγκέφαλός σου άρχισε να φιλτράρει και να επισημαίνει αυτή τη συγκεκριμένη πληροφορία ως «σημαντική», οπότε την εντοπίζει αμέσως στο περιβάλλον, ενώ πριν την αγνοούσε.
L’esprit de l’escalier (Πνεύμα της Σκάλας)
Τσακώνεσαι ή συζητάς με κάποιον, η κουβέντα τελειώνει και αφού φεύγεις, σου έρχεται στο μυαλό η τέλεια ατάκα που έπρεπε να είχες πει για να «αποστομώσεις» τον άλλον.
Γαλλικός όρος που επινοήθηκε από τον φιλόσοφο Denis Diderot. Όταν είμαστε υπό πίεση (κατά τη διάρκεια μιας αντιπαράθεσης), το άγχος μπλοκάρει την πρόσβαση στη δημιουργική σκέψη. Μόλις χαλαρώσουμε (αφού έχουμε «κατεβεί τη σκάλα» και φύγει), ο εγκέφαλος επεξεργάζεται τη συζήτηση με ηρεμία και παράγει την ιδανική απάντηση.
Την επόμενη φορά που θα ξεχάσεις γιατί μπήκες στο δωμάτιο ή θα τιναχτείς στον ύπνο σου, μην ανησυχήσεις. Δεν πρόκειται για «λάθος» του μυαλού σου, αλλά για φυσιολογικές, έστω και παράδοξες, λειτουργίες του πιο συναρπαστικού οργάνου στο σώμα μας!
0 Σχόλια
Αφήστε ένα σχόλιο