- Ένας από τους πιο διαδεδομένους μύθους της pop κουλτούρας θέλει έναν πανικόβλητο Αμερικανό Πρόεδρο να σηκώνει μια κατακόκκινη τηλεφωνική συσκευή στο Οβάλ Γραφείο για να αποτρέψει έναν πυρηνικό Αρμαγεδώνα. Η εικόνα αυτή, αν και εξαιρετικά κινηματογραφική, απέχει από την πραγματικότητα: το «κόκκινο τηλέφωνο» δεν υπήρξε ποτέ.
Στην πραγματικότητα, η περίφημη «Hotline» που συνέδεε την Ουάσιγκτον με τη Μόσχα δεν περιελάμβανε ούτε τηλέφωνο, ούτε φωνητική επικοινωνία, ούτε καν βρισκόταν στον Λευκό Οίκο.
Το παρασκήνιο που γέννησε τη γραμμή
Η ανάγκη για έναν άμεσο δίαυλο επικοινωνίας έγινε εμφανής κατά την Κρίση των Πυραύλων στην Κούβα (1962). Τότε, η διπλωματία κινούνταν με απελπιστικά αργούς ρυθμούς:
12 ώρες καθυστέρηση: Τόσος χρόνος απαιτούταν για να σταλεί, να μεταφραστεί και να αποκρυπτογραφηθεί ένα μήνυμα 3.000 λέξεων του Νικήτα Χρουστσόφ προς τον Τζον Κένεντι.
Διπλωματική σύγχυση: Πριν προλάβουν οι ΗΠΑ να απαντήσουν στο πρώτο, πιο ηπίων τόνων μήνυμα, έφτασε ένα δεύτερο, πολύ σκληρότερο, που ζητούσε την απόσυρση αμερικανικών πυραύλων από την Τουρκία.
Η αδυναμία άμεσης αποσαφήνισης των προθέσεων έφερε τον πλανήτη στο χείλος της πυρηνικής καταστροφής.
Η κρίση εκτονώθηκε με έναν μυστικό συμβιβασμό (απομάκρυνση σοβιετικών πυραύλων από την Κούβα με αντάλλαγμα την απομάκρυνση των αμερικανικών από την Τουρκία), αλλά το μάθημα έγινε σαφές: η έλλειψη ταχύτητας στην επικοινωνία ήταν από μόνη της μια υπαρξιακή απειλή.
Η αλήθεια για την τεχνολογία της Hotline
Στις 20 Ιουνίου 1963, οι δύο υπερδυνάμεις υπέγραψαν στη Γενεύη τη συμφωνία για τη δημιουργία της απευθείας γραμμής, αλλάζοντας τη φιλοσοφία της πυρηνικής αποτροπής. Η ειρήνη δεν βασιζόταν πλέον μόνο στον φόβο της αμοιβαίας καταστροφής, αλλά και στην ικανότητα των δύο πλευρών να εξηγούν τις κινήσεις τους πριν συμβεί το μοιραίο.
Η γραμμή δεν βρισκόταν στο Οβάλ Γραφείο, αλλά στο Εθνικό Στρατιωτικό Κέντρο Διοίκησης στο Πεντάγωνο.
Αντί για κόκκινες τηλεφωνικές συσκευές, το σύστημα αποτελούνταν από ηλεκτρομηχανικούς τηλετύπους (Teletype) ανατολικογερμανικής κατασκευής, κρυπτογραφικές συσκευές και αργότερα fax.
Το σήμα ταξίδευε μέσω ενός καλωδίου 16.000 χιλιομέτρων που περνούσε από Λονδίνο, Κοπεγχάγη, Στοκχόλμη και Ελσίνκι, ενώ υπήρχε και εφεδρική ραδιοτηλεγραφική σύνδεση μέσω Ταγγέρης.
Το σύστημα ενεργοποιήθηκε στις 30 Αυγούστου 1963, με το πρώτο δοκιμαστικό μήνυμα να μην περιέχει στρατιωτικά μυστικά αλλά την αγγλική πρόταση «The quick brown fox jumped over the lazy dog’s back 1234567890», ώστε να ελεγχθούν όλα τα πλήκτρα των τηλετύπων.
Γιατί απορρίφθηκε η ζωντανή ομιλία;
Η μη χρήση τηλεφώνου ήταν μια απόλυτα συνειδητή στρατηγική επιλογή. Μια ζωντανή τηλεφωνική συνομιλία μεταξύ δύο ηγετών σε καθεστώς ακραίου στρες ενείχε τεράστιους κινδύνους:
Μια στιγμιαία λανθασμένη μετάφραση σε ζωντανό χρόνο θα μπορούσε να εκληφθεί ως τελεσίγραφο.
Ο τόνος της φωνής, μια αμήχανη παύση ή ένας νευρικός εκνευρισμός μπορούσαν να παρεξηγηθούν.
Το γραπτό κείμενο επέτρεπε στους διπλωμάτες και τους στρατιωτικούς να μελετήσουν τη διατύπωση, να διασταυρώσουν τις πληροφορίες και να συντάξουν μια ψύχραιμη απάντηση.
Από τον Πόλεμο των 6 Ημερών στη σημερινή εποχή
Η αποτελεσματικότητα του συστήματος αποδείχθηκε στην πράξη:
1967 (Πόλεμος των Έξι Ημερών): Το πρώτο μήνυμα του Σοβιετικού Πρωθυπουργού Κοσίγκιν προς τον Πρόεδρο Τζόνσον χρειάστηκε μόλις 12 λεπτά για να φτάσει και να μεταφραστεί. Ανταλλάχθηκαν περίπου 20 μηνύματα, αποτρέποντας την εμπλοκή των υπερδυνάμεων.
1973 (Πόλεμος του Γιομ Κιπούρ): Όταν ο Μπρέζνιεφ απείλησε με μονομερή δράση στην Αίγυπτο και οι ΗΠΑ τέθηκαν σε πυρηνικό συναγερμό, η γραμμή επέτρεψε τη διαπραγμάτευση πάνω σε συγκεκριμένες διατυπώσεις και όχι σε φήμες.
Ο μύθος της κόκκινης συσκευής γιγαντώθηκε από ταινίες του 1964 όπως το Dr. Strangelove και το Fail Safe. Όμως, ενώ το κινηματογραφικό τηλέφωνο υποσχόταν μια στιγμιαία παρορμητική απόφαση, ο πραγματικός τηλέτυπος σχεδιάστηκε για το ακριβώς αντίθετο: να επιβραδύνει τις εξελίξεις και να χαρίσει στους ηγέτες τον πιο πολύτιμο πόρο σε μια κρίση, χρόνο για σκέψη.
0 Σχόλια
Αφήστε ένα σχόλιο