Ιταλία – Ισπανία στα «χαρακώματα»: Η κόντρα Μελόνι – Σάντσεθ φέρνει ξανά ελέγχους στα σύνορα

• Η πολιτική σύγκρουση Ρώμης και Μαδρίτης για το μεταναστευτικό περνά πλέον στην πράξη και «χτυπά» τους ταξιδιώτες. Ιταλία και Ισπανία επαναφέρουν συνοριακούς ελέγχους, προκαλώντας καθυστερήσεις και ταλαιπωρία και ανοίγοντας μια νέα συζήτηση για το πόσο ανθεκτική είναι τελικά η ζώνη Σένγκεν.

Η αντιπαράθεση της Τζόρτζια Μελόνι με τον Πέδρο Σάντσεθ κλιμακώνεται και πλέον έχει άμεσο αντίκτυπο στις μετακινήσεις εκατομμυρίων Ευρωπαίων. Η Ισπανία αποφάσισε να επαναφέρει ελέγχους σε πτήσεις και πλοία που φτάνουν από την Ιταλία, απαντώντας ουσιαστικά στα αντίστοιχα μέτρα που είχε επιβάλει η Ρώμη από την 1η Αυγούστου.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η μεταναστευτική πολιτική και, ειδικότερα, η μαζική άφιξη ανθρώπων στη Θέουτα. Η ιταλική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι υπάρχει κίνδυνος παράτυποι μετανάστες να μετακινηθούν μέσω της Ισπανίας και, αξιοποιώντας την ελεύθερη κυκλοφορία στη Σένγκεν, να κατευθυνθούν προς την Ιταλία ή άλλες χώρες της ΕΕ.

Η Μαδρίτη απορρίπτει το επιχείρημα, υποστηρίζοντας ότι οι συγκεκριμένοι άνθρωποι δεν μπορούν να ταξιδέψουν από τη Βόρεια Αφρική προς την ηπειρωτική Ευρώπη χωρίς τα απαραίτητα έγγραφα. Παράλληλα, οι ισπανικές Αρχές και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρουν ότι κανένας από τους περίπου 72.000 ανθρώπους που έφτασαν στη Θέουτα δεν έχει διασχίσει το Στενό του Γιβραλτάρ.

Μελόνι και Σάντσεθ σε αντίθετα στρατόπεδα
Η διαφωνία των δύο κυβερνήσεων δεν είναι καινούργια. Αντιθέτως, αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης ιδεολογικής σύγκρουσης για το μεταναστευτικό και την ασφάλεια των ευρωπαϊκών συνόρων.

Η Τζόρτζια Μελόνι έχει υιοθετήσει σκληρή γραμμή απέναντι στην παράτυπη μετανάστευση, πιέζοντας παράλληλα την ΕΕ για αυστηρότερους ελέγχους στα εξωτερικά σύνορα. Ο Πέδρο Σάντσεθ ακολουθεί διαφορετική πορεία, υποστηρίζοντας ότι η Ευρώπη χρειάζεται νόμιμη μετανάστευση και εργατικό δυναμικό από τρίτες χώρες για να αντιμετωπίσει τις δημογραφικές και οικονομικές της προκλήσεις.

Η σύγκρουση έγινε ακόμη πιο έντονη μετά την ισπανική απόφαση για τη νομιμοποίηση περισσότερων από ένα εκατομμύριο μεταναστών χωρίς νόμιμα έγγραφα, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Η Ρώμη εξέφρασε έντονες αντιρρήσεις, θεωρώντας ότι τέτοιες πολιτικές μπορεί να λειτουργήσουν ως «μαγνήτης» για νέες μεταναστευτικές ροές.

Μάλιστα, 22 Ευρωπαίοι ηγέτες, με πρωτοβουλία της Μελόνι, τάχθηκαν κατά πολιτικών που, όπως υποστήριξαν, μπορούν να ενισχύσουν την παράτυπη μετανάστευση.

Η Μαδρίτη περνά στην αντεπίθεση
Η ισπανική πλευρά δεν άφησε αναπάντητες τις κατηγορίες.
Αντίθετα, Ισπανοί αξιωματούχοι αντέτειναν ότι η Ιταλία έχει καταγράψει τα τελευταία χρόνια περισσότερες παράτυπες διελεύσεις από την Ισπανία.

«Η Ιταλία είναι το κράτος-μέλος της ΕΕ που έχει καταγράψει τον υψηλότερο αριθμό παράτυπων διελεύσεων τα τελευταία χρόνια, με αριθμούς που κατά περιόδους ήταν διπλάσιοι από εκείνους της Ισπανίας», δήλωσε εκπρόσωπος της ισπανικής κυβέρνησης.
Έτσι, η πολιτική κόντρα μετατρέπεται πλέον σε πρακτικό πρόβλημα για τους πολίτες που ταξιδεύουν μεταξύ των δύο χωρών.

Στο στόχαστρο η Σένγκεν
Η αντιπαράθεση Ρώμης και Μαδρίτης φέρνει ξανά στο προσκήνιο την ευάλωτη ισορροπία της ζώνης Σένγκεν, όπου η ελεύθερη μετακίνηση χωρίς συστηματικούς ελέγχους αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ευρωπαϊκές κατακτήσεις.

Οι κανόνες επιτρέπουν στα κράτη να επαναφέρουν προσωρινά συνοριακούς ελέγχους όταν θεωρούν ότι υπάρχει σοβαρή απειλή για την ασφάλεια. Ωστόσο, όσο τα μέτρα παραμένουν σε ισχύ, οι ταξιδιώτες είναι εκείνοι που καλούνται να πληρώσουν το τίμημα με επιπλέον ελέγχους, καθυστερήσεις και αναμονές.

Ήδη, επιβάτες που ταξίδεψαν από την Ισπανία προς την Ιταλία ανέφεραν σημαντικές καθυστερήσεις στους ελέγχους εγγράφων. Αντίστοιχες εικόνες καταγράφηκαν πλέον και στην αντίθετη κατεύθυνση, με την ισπανική αστυνομία να ελέγχει ταξιδιώτες που έφταναν από την Ιταλία.

Εκατομμύρια ταξιδιώτες στη μέση
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω του τεράστιου όγκου ταξιδιών μεταξύ των δύο χωρών. Περίπου 3,2 εκατομμύρια Ισπανοί επισκέφθηκαν την Ιταλία το 2024, ενώ οι Ιταλοί που ταξίδεψαν στην Ισπανία ξεπέρασαν τα 5,4 εκατομμύρια.

Η συνέχιση των ελέγχων θα μπορούσε να επηρεάσει τα ταξιδιωτικά σχέδια, ιδιαίτερα σε μια περίοδο υψηλής τουριστικής κίνησης, και να οδηγήσει μέρος των ταξιδιωτών σε εναλλακτικούς ευρωπαϊκούς προορισμούς.

Για την ώρα, πάντως, η πολιτική σύγκρουση συνεχίζεται. Και το παράδοξο είναι ότι μια διαμάχη για τη μεταναστευτική πολιτική και την ασφάλεια των συνόρων καταλήγει να γίνεται αισθητή από τον απλό ταξιδιώτη σε ένα σημείο που μέχρι πρότινος θεωρούνταν σχεδόν αυτονόητο: στην ουρά του ελέγχου διαβατηρίων.