Γιατί δυσκολευόμαστε να βάλουμε όρια στα παιδιά μας

• Η θέσπιση ορίων στα παιδιά αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της γονεϊκότητας. Κάθε γονιός γνωρίζει ότι η ισορροπία ανάμεσα στη στοργή και τη συνέπεια δεν είναι εύκολη υπόθεση, ωστόσο υπάρχουν πρακτικές που μπορούν να βοηθήσουν ώστε τα όρια να εφαρμόζονται χωρίς να διαταράσσεται η σχέση με το παιδί.

Η διαδικασία αυτή απαιτεί αυτογνωσία, σταθερότητα και συνέπεια. Δεν είναι πάντα εύκολο για έναν άνθρωπο να αναγνωρίσει ακόμη και τα προσωπικά του όρια, πόσο μάλλον να καθορίσει εκείνα που χρειάζεται το παιδί του για να μεγαλώσει με ασφάλεια και υπευθυνότητα.

Πολλοί γονείς νιώθουν αβεβαιότητα όταν καλούνται να επιβάλουν κανόνες. Συχνά κυριαρχούν οι ενοχές, ο φόβος μήπως φανούν αυστηροί ή η ανάγκη να είναι διαρκώς αρεστοί στα παιδιά τους. Έτσι, δεν είναι λίγες οι φορές που απολογούνται, ανακαλούν τις αποφάσεις τους ή χαλαρώνουν τα όρια που είχαν θέσει.

Αρκετοί παράγοντες μπορούν να οδηγήσουν σε αυτή τη στάση. Η ταύτιση της αγάπης με την υπερπροστασία, η σύγκρουση ανάμεσα σε διαφορετικές αξίες, η ανάγκη για αποδοχή ή η επιρροή της γνώμης των άλλων συχνά δυσκολεύουν έναν γονιό να παραμείνει σταθερός στις αποφάσεις του.

Η συγγραφέας και ψυχοθεραπεύτρια Christel Petitcollin, μέσα από το βιβλίο της Πώς να επικοινωνήσετε σωστά με το παιδί σας, προτείνει τέσσερις βασικές αρχές που μπορούν να λειτουργήσουν ως οδηγός για την αποτελεσματική θέσπιση ορίων.

1. Μην υπονομεύεις το κύρος του άλλου γονιού

Ένα συχνό λάθος είναι η παρέμβαση του ενός γονέα όταν ο άλλος επιχειρεί να επιβάλει έναν κανόνα. Με αυτόν τον τρόπο το παιδί λαμβάνει αντικρουόμενα μηνύματα και αντιλαμβάνεται ότι μπορεί να εκμεταλλευτεί τις διαφωνίες των γονιών.

Παρότι οι δύο γονείς μπορεί να έχουν διαφορετικές αντιλήψεις ή τρόπο διαχείρισης των καταστάσεων, είναι σημαντικό να μη μειώνει ο ένας την αυθεντία του άλλου μπροστά στο παιδί. Οι όποιες διαφωνίες καλό είναι να λύνονται ιδιωτικά και όχι παρουσία του.

2. Μην δικαιολογείσαι και μην ζητάς συγγνώμη για τα όρια που έχεις θέσει

Η υπερβολική ανάλυση ή οι συνεχείς εξηγήσεις για έναν κανόνα σπάνια βοηθούν το παιδί να τον αποδεχθεί. Εκείνο εστιάζει κυρίως στη ματαίωση της επιθυμίας του και όχι στα επιχειρήματα που ακούει.

Όταν ο γονιός απολογείται διαρκώς για τις αποφάσεις του, αποδυναμώνει ο ίδιος το μήνυμα που θέλει να περάσει και κάνει την εφαρμογή των ορίων ακόμη πιο δύσκολη.

3. Μην κάνεις «ψευδείς» ερωτήσεις και μην θέτεις αινίγματα για το πού είναι το όριο

Αν γνωρίζεις ότι το παιδί δεν έχει ολοκληρώσει μια υποχρέωσή του, δεν υπάρχει λόγος να το ρωτήσεις αν την έκανε. Τέτοιου είδους ερωτήσεις λειτουργούν περισσότερο ως έμμεση επίπληξη και συχνά προκαλούν άμυνα ή ένταση.

Είναι προτιμότερο να διατυπώνεις με σαφήνεια και ηρεμία αυτό που περιμένεις από το παιδί. Παράλληλα, πριν υπάρξει οποιαδήποτε συνέπεια για μια συμπεριφορά, είναι απαραίτητο να έχει προηγουμένως γίνει απολύτως ξεκάθαρο ποιο ήταν το όριο.

4. Η επιβολή της τιμωρίας

Όταν τα όρια έχουν τεθεί σωστά και με συνέπεια, αρκετές φορές δεν χρειάζεται να επιβληθεί κάποια τιμωρία. Αν, ωστόσο, αυτό κριθεί απαραίτητο, είναι σημαντικό η απόφαση να λαμβάνεται με ψυχραιμία και όχι τη στιγμή της έντασης.

Σε μια δύσκολη στιγμή μπορείς να πεις στο παιδί: «Είμαι πολύ δυσαρεστημένος μαζί σου αυτή τη στιγμή. Χρειάζομαι χρόνο να σκεφτώ τι τιμωρία να σου επιβάλλω».

Οι συνέπειες πρέπει να σχετίζονται με τη συμπεριφορά που προηγήθηκε και να εφαρμόζονται με σεβασμό. Οι προσβολές, οι ταπεινώσεις και οι δυσανάλογες τιμωρίες δεν συμβάλλουν στη διαπαιδαγώγηση, αλλά τραυματίζουν τη σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα στον γονιό και το παιδί.