Γερμανία: Η πτώση του Merz, οι φόβοι για άνοδο της AfD και ο «στρατιωτικός κεϊνσιανισμός»

• Σε βαθιά πολιτική περιδίνηση εισέρχεται η Γερμανία, με τον καγκελάριο Friedrich Merz να βρίσκεται στο επίκεντρο μιας πρωτοφανούς αμφισβήτησης.

Τα σενάρια που τον θέλουν να οδηγείται ακόμη και σε αποχώρηση εντός του φθινοπώρου πληθαίνουν, διαμορφώνοντας ένα ιδιαίτερα έκρυθμο πολιτικό σκηνικό.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ του γερμανικού περιοδικού Der Spiegel, η συνεχής πτώση της δημοτικότητας του Merz, τόσο στην κοινωνία όσο και στους κόλπους του CDU, έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό. Δεν είναι λίγα τα κομματικά στελέχη που εξετάζουν πλέον ανοιχτά το ενδεχόμενο αντικατάστασής του αμέσως μετά τις περιφερειακές εκλογές στο κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ, στα τέλη Σεπτεμβρίου.

Ιστορικά χαμηλά ποσοστά: Οι δημοσκοπήσεις αποτυπώνουν την κατάρρευση των ποσοστών του CDU.

Απώλεια εσωκομματικής επιρροής: Ο ίδιος ο καγκελάριος φαίνεται να χάνει το πολιτικό του έρεισμα στο εσωτερικό του κόμματός του.

Μια ενδεχόμενη επικράτηση της Alternative für Deutschland στις επικείμενες κάλπες θεωρείται από αναλυτές ως ο καταλύτης που θα κλιμακώσει κατακόρυφα τις πιέσεις προς την κυβέρνηση και τους εταίρους της.

Η οπτική του IMEMO: «Βαθύτερη δομική κρίση, όχι απλά εσωτερικές πληροφορίες»
Από την πλευρά του, ο πολιτικός αναλυτής Dmitry Ofitserov-Belsky, επικεφαλής της Ομάδας Ολοκληρωμένων Μελετών της Βαλτικής στο ινστιτούτο IMEMO της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών, εμφανίζεται επιφυλακτικός ως προς το αν οι εκτιμήσεις του Der Spiegel βασίζονται πράγματι σε «πληροφορίες εκ των έσω».

Υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι η χαμηλή δημοτικότητα του Merz δεν είναι ένα μεμονωμένο φαινόμενο, αλλά το σύμπτωμα μιας ευρύτερης κρίσης που μαστίζει συνολικά τη γερμανική οικονομία και κοινωνία:

Οικονομικός μαρασμός: Υποχώρηση του βιοτικού επιπέδου, λουκέτα σε βιομηχανικές μονάδες και αυξημένο ενεργειακό κόστος λόγω ακριβών εισαγωγών.

«Κανόνια αντί για βούτυρο»: Το Βερολίνο επιχειρεί να δώσει ώθηση στην οικονομία μέσω της κατακόρυφης αύξησης των στρατιωτικών δαπανών και της ενίσχυσης της αμυντικής βιομηχανίας. Ωστόσο, η στρατηγική αυτή δεν μεταφράζεται σε ουσιαστική βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών, σηματοδοτώντας την επιστροφή σε ένα μοντέλο όπου η στρατιωτικοποίηση προβάλλεται ως εργαλείο ανάπτυξης παρά το κοινωνικό τίμημα.

Το μοντέλο του «Στρατιωτικού Κεϊνσιανισμού»

Ο Ofitserov-Belsky επισημαίνει ότι ο βασικός λόγος παραμονής του Merz στην εξουσία δεν είναι η αποδοχή του από την κοινωνία, αλλά η ισχυρή στήριξη που λαμβάνει από μεγάλους βιομηχανικούς ομίλους, όπως η Rheinmetall,  οι οποίοι ευνοούνται άμεσα από την επιτάχυνση των εξοπλισμών. Μεγάλο μέρος του βιομηχανικού κεφαλαίου βλέπει στις αμυντικές δαπάνες μια ευκαιρία επανεκκίνησης και τεχνολογικής αναβάθμισης.

Γιατί το CDU διστάζει να τον απομακρύνει άμεσα;
Παρά την κατακόρυφη πτώση των ποσοστών του, σημαντικά στελέχη του CDU δεν βιάζονται να προχωρήσουν στην άμεση αντικατάστασή του. Οι λόγοι πίσω από αυτή τη στάση συμπυκνώνονται σε δύο άξονες:

Ιδεολογική επανατοποθέτηση: Βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη η μετατόπιση του κόμματος προς πιο συντηρητικές θέσεις, αφήνοντας πίσω την πολυετή στροφή προς το κέντρο και την κεντροαριστερά που είχε επιβληθεί επί Angela Merkel.

Φόβος πολιτικής αστάθειας: Μια ενδεχόμενη παραίτηση Merz θα μπορούσε να οδηγήσει σε ανασχηματισμό ή ακόμα και σε πρόωρες κάλπες, εξέλιξη που κινδυνεύει να ενισχύσει περαιτέρω τα ποσοστά της AfD.

Η γεωπολιτική διάσταση και η στάση απέναντι στη Μόσχα
Όσον αφορά τις διεθνείς ισορροπίες, ο Ofitserov-Belsky εκτιμά ότι μια τυχόν αποχώρηση του Merz δεν πρόκειται να αλλάξει ουσιαστικά τη στάση της Γερμανίας απέναντι στη Ρωσία.

Η σκληρή γραμμή έναντι της Μόσχας δεν αποτελεί προσωπική ατζέντα του σημερινού καγκελαρίου, αλλά έκφραση ενός ευρύτερου πολιτικού και γεωπολιτικού consensus του δυτικού κατεστημένου. Καθώς ακόμα και οι πιο πραγματιστές δυτικοί ηγέτες προετοιμάζονται ανοιχτά για μια μακροχρόνια αντιπαράθεση με τη Ρωσία, οποιοδήποτε σενάριο άμεσης εξομάλυνσης των διμερών σχέσεων φαντάζει εξαιρετικά μακρινό.

Οι επόμενοι μήνες αναμένονται καθοριστικοί, καθώς τα αποτελέσματα των περιφερειακών εκλογών ενδέχεται να αποτελέσουν το σημείο καμπής τόσο για το προσωπικό πολιτικό μέλλον του Friedrich Merz όσο και για τη συνολική πορεία της γερμανικής οικονομίας.