«Εθελοτραμπισμός» Μητσοτάκη (Του Γιώργου Τραπεζιώτη)

Η παράνομη εισβολή των ΗΠΑ στην Βενεζουέλα, χαρακτηρίστηκε ως «ενέργεια». Και η απαγωγή του Νίκολας Μαδούρο από τους Αμερικανούς, ως
«σύλληψη». Αλλά, όπως θα έλεγε και ο Κυριάκος Μητσοτάκης: «Δεν είναι η στιγμή να σχολιάσουμε τη νομιμότητα των πρόσφατων ενεργειών».

Σωστά έγραφε το Νίκος Κοτζιάς σε ανάρτησή του στο Χ πως, «άνοιξαν το κουτί της Πανδώρας και δεν θα ξέρουν πως να το κλείσουν». Κι όχι μόνο οι Αμερικανοί.

Αλλά και οι δικοί μας εδώ. Που εν μια νυκτί (Σαββάτου), δια… πληκτρολογίου Μητσοτάκη αποφάσισαν με πρωθυπουργικότατη ανάρτηση στα social,να ακυρώσουν το πιο βασικό, όσο όμως και διαχρονικά πιο σταθερό στοιχείο της εξωτερικής πολιτικής της Ελλάδας: Το γεγονός πως το μοναδικό μέσο επίλυσης των διακρατικών διενέξεων και διαφορών, είναι ένα και μόνο ένα. Οι κανόνες του διεθνούς Δικαίου και η εφαρμογή τους.

Τελεία, παύλα, παράγραφος.

«Και για να το κατανοήσουμε καλύτερα, ας αναρωτηθούμε μόνο τι θα σήμαινε για τη πατρίδα μας, αν μια μερα άλλες χώρες επαναλάβουν, εις βάρος της Ελλάδας ή της Κύπρου, την απαράδεκτη φράση που χρησιμοποίησε χθες ο Έλληνας Πρωθυπουργός: “Δεν είναι η στιγμή να σχολιάσουμε τη νομιμότητα των πρόσφατων ενεργειών”», δήλωνε ο Αλέξης Τσίπρας.

Που βέβαια μόλις είπε ό,τι είπε, αντί οι πασίγνωστοι «νόμιμοι ιδιοκτήτες της εθνικής ευαισθησίας» να ασχοληθούν και να καταδικάσουν την αυτονοήτως αδιανόητη και εθνικά επικίνδυνη δήλωση Μητσοτάκη – ή έστω να αναρωτηθούν γιατί η ελληνική κυβέρνηση, πρώτη από όλες στην Ευρώπη, έσπευσε να υιοθετήσει αυτή την τόσο «πρόθυμη» στάση απέναντι στις εξελίξεις – προτίμησαν την πολιτική-μιντιακή σπέκουλα. Εσωτερικής κατανάλωσης.

Άλλωστε η λάσπη στον Τσίπρα, πουλάει. Διαχρονικά. Άσε που πλησιάζουν και οι εκλογές.

Η Ελλάδα, «μόνο κινδύνους διατρέχει όσο η σημερινή της κυβέρνηση εγκαταλείπει οριστικά την ενεργητική και πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική και επιμένει σε αυτήν του πρόθυμου για όλα συμμάχου που δικαιολογεί τα αδικαιολόγητα αναζητώντας μάταια λίγη εύνοια από τους προστάτες», έγραφε επίσης στην ανάρτησή του, μετά την αμερικανική εισβολή στην Βενεζουέλα ο πρώην πρωθυπουργός.

Τι είναι όμως αυτή η «ενεργητική και πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική»; Για να την αντιληφθεί κανείς, ίσως πρώτα θα πρέπει να δει τη «μεγάλη εικόνα».

Στο βιβλίο του «Η Τραγωδία της Πολιτικής των Μεγάλων Δυνάμεων», όπου ο Τζον Μιρσχάιμερ αναπτύσσει την θεωρία του επιθετικού ρεαλισμού, εξηγεί πως «το διεθνές σύστημα είναι αναρχικό». Δηλαδή λειτουργεί «χωρίς κεντρική αρχή», δίχως δηλαδή πάνω από τους ισχυρούς, τις υπερδυνάμεις, να υπάρχει ένας ακόμη πιο ισχυρός – μια… υπέρ-υπερδύναμη. Κι ως εκ τούτου, οι μεγάλες δυνάμεις (great powers), γράφει ο αναλυτής, είναι υποχρεωμένες να επιδιώκουν διαρκώς τη μεγιστοποίηση της σχετικής τους ισχύος, ώστε να εξασφαλίσουν την επιβίωσή τους.

Που οδηγεί αυτό; Σε επιθετική συμπεριφορά, καθώς οι δυνάμεις αυτές δεν ικανοποιούνται με το υπάρχον status quo αλλά επιδιώκουν ηγεμονία – και ιδιαίτερα σε περιφερειακό επίπεδο – ώστε να ελαχιστοποιήσουν τις απειλές σε βάρος τους από τους υπόλοιπους.

Ειδικότερα λοιπόν, στην περίπτωση της Βενεζουέλας οι ΗΠΑ, ως η μοναδική παγκόσμια ηγεμονική δύναμη στο Δυτικό Ημισφαίριο, έβλεπαν το Καράκας ως απειλή για την ασφάλειά τους. Άλλωστε, η Βενεζουέλα, με τα τεράστια (τα μεγαλύτερα στον κόσμο) αποθέματα πετρελαίου, διατηρούσε στενές σχέσεις με αντίπαλες-ανταγωνιστικές δυνάμεις για τις ΗΠΑ, όπως με τη Ρωσία, την Κίνα, αλλά και το Ιράν. Χώρες-δυνάμεις οι οποίες χρησιμοποιούσαν την Βενεζουέλα (και) ως βάση τους για την άσκηση επιρροής στην έτσι κι αλλιώς δύσκολη αμερικανική «πίσω αυλή». Δηλαδή στην Λατινική Αμερική.

Ο Μιρσχάιμερ εξηγεί στο βιβλίο του λοιπόν πως ακριβώς επειδή είναι «στη φύση» των μεγάλων δυνάμεων «να φοβούνται η μία τις προθέσεις της
άλλης», πολλές φορές «ενεργούν προληπτικά για να αποτρέψουν την ενίσχυση αντιπάλων». Το «προληπτικά» βεβαίως δεν είναι απαραίτητα και
σύννομο βάσει του διεθνούς Δικαίου. Και προφανώς ο συγγραφέας δεν δικαιολογεί τις ΗΠΑ. Υπογραμμίζει όμως γιατί, μέσα σε ένα τέτοιο «αναρχικό σύστημα», τέτοιες κινήσεις είναι αναμενόμενες – αλλά και επικίνδυνες για όλους.

Αν λοιπόν η «φύση» των μεγάλων δυνάμεων είναι αυτή, η πάση θυσία δηλαδή διατήρηση της ηγεμονίας τους σε περιφερειακό επίπεδο, τότε οι
μικρότερες δυνάμεις τι κάνουν;

Για τις μικρότερες, λιγότερο ισχυρές στρατιωτικά χώρες (εκτός βέβαια κι αν οι κυβερνήσεις τους επιθυμούν να… «εθελοτραμπίσουν» μετατρέποντάς τις σε προκεχωρημένα φυλάκια του μετα-ιμπεριαλιστικού κόσμου), η επιλογή δεν είναι δυαδική: τυφλή προσκόλληση ή απομόνωση. Μονόδρομο για αυτές αποτελεί η επίμονη υπεράσπιση του διεθνούς Δικαίου κι όχι απλώς ιδεαλιστικά. Αλλά ως η μόνη ασπίδα απέναντι στο «δίκαιο του ισχυρού». Κι αυτό, ειδικά η Ελλάδα με την Ιστορία της, οφείλει να το θυμάται.

Πριν ανοίξουμε κι εμείς – άθελά μας – το δικό μας κουτί της Πανδώρας. Και μετά δεν θα ξέρουμε πως κλείνει.