Esther Perel: Γιατί απατάμε ακόμα κι όταν είμαστε ευτυχισμένοι στην σχέση μας;

• Όταν σκεφτόμαστε την απιστία, η πρώτη αυτόματη υπόθεση που κάνουμε είναι πως «κάτι λείπει από τη σχέση». Υποθέτουμε ότι υπάρχει έλλειψη αγάπης, παραμέληση, κακή επικοινωνία ή σεξουαλική ασυμβατότητα.

Και όμως, η διάσημη ψυχοθεραπεύτρια και συγγραφέας Esther Perel ανατρέπει αυτόν τον μύθο: ένα μεγάλο ποσοστό ανθρώπων που εμπλέκονται σε παράλληλες σχέσεις δηλώνουν απόλυτα ερωτευμένοι με τον/την σύντροφό τους και ικανοποιημένοι από τη ζωή τους.

Πώς εξηγείται αυτό το παράδοξο; Γιατί κάποιος να ρισκάρει μια σχέση που αγαπά και εκτιμά;

Δεν ψάχνουν άλλον σύντροφο — ψάχνουν έναν «άλλον εαυτό»
Σύμφωνα με την Perel, η απιστία στις ευτυχισμένες σχέσεις σπάνια αφορά τα ελαττώματα του συντρόφου. Συχνά αφορά την επιθυμία του ατόμου να επανασυνδεθεί με μια χαμένη πλευρά της δικής του προσωπικότητας.

Με την πάροδο των ετών, οι υποχρεώσεις, οι ρόλοι (γονέας, επαγγελματίας, φροντιστής) και η ρουτίνα περιορίζουν την αυθόρμητη, περιπετειώδη ή ατίθαση πλευρά μας. Η παράλληλη σχέση δεν είναι αναζήτηση νέου αγαπημένου, αλλά αναζήτηση μιας χαμένης εκδοχής του εαυτού μας.

«Όταν κοιτάμε τον εραστή ή την ερωμένη, δεν ψάχνουμε απαραίτητα ένα άλλο πρόσωπο, αλλά ένα άλλο βλέμμα πάνω μας. Ψάχνουμε το ποιοι γινόμαστε όταν είμαστε μαζί τους.» — Esther Perel

Η ανάγκη για το άγνωστο vs. η ανάγκη για ασφάλεια
Η σύγχρονη αγάπη απαιτεί από έναν άνθρωπο να καλύψει αντίθετες ψυχικές ανάγκες:

Ασφάλεια, σταθερότητα και οικειότητα (το «σπίτι» μας).

Μυστήριο, περιπέτεια και κίνδυνο (το «άγνωστο»).

Όσο πιο σταθερή και προβλέψιμη είναι μια σχέση, τόσο περισσότερο καταστέλλεται ο ερωτισμός, καθώς η επιθυμία τρέφεται από την απόσταση και το μυστήριο. Στις ευτυχισμένες σχέσεις, η απουσία ρίσκου μπορεί να γεννήσει μια βαθιά, σιωπηλή λαχτάρα για το απρόβλεπτο.

Η αίσθηση του «ανεκπλήρωτου» και η θνητότητα
Η Perel επισημαίνει ότι η απιστία συχνά πυροδοτείται από μια κρίση ηλικίας, μια απώλεια ή μια υπαρξιακή συνειδητοποίηση της θνητότητας.

Όταν κάποιος έρθει αντιμέτωπος με το πέρασμα του χρόνου, αναρωτιέται: «Αυτή είναι όλη η ζωή μου; Υπάρχουν πράγματα που δεν θα ζήσω ποτέ;» Η απιστία σε αυτές τις περιπτώσεις λειτουργεί ως μια απεγνωσμένη προσπάθεια νιώσει κανείς ξανά ζωντανός.

Η απαγορευμένη επιθυμία (The Power of Transgression)
Η γοητεία της απάτης δεν κρύβεται μόνο στο ίδιο το πρόσωπο, αλλά στην πράξη της παραβίασης των κανόνων. Το κρυφό, το απαγορευμένο και η αδρεναλίνη του ρίσκου λειτουργούν ως ισχυρό διεγερτικό για τον εγκέφαλο, δημιουργώντας μια αίσθηση αυτονομίας και ελευθερίας.

Τι σημαίνει αυτό για τη σχέση;
Η κατανόηση αυτού του παραδόξου δεν δικαιολογεί την προδοσία, ούτε μειώνει τον πόνο που προκαλεί. Αλλάζει όμως την προοπτική:

Η απάτη δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η αγάπη ήταν ψεύτικη.

Αποκαλύπτει ότι οι άνθρωποι είναι σύνθετα όντα, ικανά να αγαπούν βαθιά έναν άνθρωπο και ταυτόχρονα να ενεργούν αυτοκαταστροφικά.

Όπως καταλήγει η Esther Perel, η επόμενη μέρα μετά από μια απιστία μπορεί να οδηγήσει είτε στο τέλος μιας σχέσης είτε στη γέννηση μιας «δεύτερης σχέσης» με τον ίδιο σύντροφο, βασισμένης πλέον σε απόλυτη ειλικρίνεια και επαναπροσδιορισμό των επιθυμιών.