Μια εξαιρετικά ανησυχητική διάσταση λαμβάνει η μεταχείριση των μεταναστών στα κέντρα κράτησης των Ηνωμένων Πολιτειών, καθώς ομοσπονδιακό δικαστήριο στο Τέξας άναψε το πράσινο φως στην υπηρεσία μετανάστευσης (ICE) να προχωρήσει σε ακούσια σίτιση κρατούμενου απεργού πείνας, εξουσιοδοτώντας μάλιστα για πρώτη φορά τη διεξαγωγή επεμβατικής χειρουργικής πράξης χωρίς τη συγκατάθεσή του.
Σύμφωνα με δικαστικά έγγραφα που έφερε στο φως της δημοσιότητας η εφημερίδα Guardian και επιβεβαιώνονται από διεθνή μέσα ενημέρωσης, πρόκειται για έναν Κουβανό υπήκοο, ο οποίος κρατείται στο κέντρο επεξεργασίας μεταναστών του Μοντγκόμερι, μια ιδιωτική δομή κοντά στο Χιούστον. Η υπόθεση αυτή αποτελεί τουλάχιστον το 19ο καταγεγραμμένο περιστατικό από τον Ιανουάριο του 2025, όπου η ICE εξασφαλίζει δικαστική έγκριση για αναγκαστικές ιατρικές διαδικασίες εις βάρος απεργών πείνας, πυροδοτώντας έντονες αντιδράσεις από οργανώσεις προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, που καταγγέλλουν πρακτικές βασανιστηρίων.
Η πρωτοφανής έγκριση για γαστροστομία
Στις συνήθεις περιπτώσεις αναγκαστικής σίτισης σε σωφρονιστικά καταστήματα, οι φρουροί ακινητοποιούν τον κρατούμενο και το ιατρικό προσωπικό εισάγει διά της βίας πλαστικό καθετήρα από τη ρινική οδό προς τον οισοφάγο και το στομάχι, διαδικασία που από μόνη της συνοδεύεται από έντονο πόνο και σοβαρό τραυματισμό. Ωστόσο, στη συγκεκριμένη υπόθεση στο Τέξας, ο ομοσπονδιακός δικαστής Άντριου Χάνεν επέκτεινε την άδεια της ICE, περιλαμβάνοντας τη μέθοδο της διαδερμικής ενδοσκοπικής γαστροστομίας.
Η συγκεκριμένη μέθοδος δεν αποτελεί έναν απλό καθετηριασμό, αλλά μια χειρουργική επέμβαση, κατά την οποία πραγματοποιείται τομή στο κοιλιακό τοίχωμα του ασθενούς για την άμεση τοποθέτηση μόνιμου σωλήνα στο στομάχι, μέσω του οποίου αντλούνται θρεπτικά υγρά. Πρόκειται για μία πρακτική που δεν είχε εντοπιστεί σε προηγούμενες καταγεγραμμένες υποθέσεις της ICE και η οποία υπερβαίνει κάθε προηγούμενο εξαναγκασμού.
Όπως τόνισε η Σαβάνα Κουμάρ, δικηγόρος της Ένωσης Αμερικανικών Πολιτικών Ελευθεριών (ACLU) στο Τέξας, η σκληρότητα των ακραίων τακτικών που αξιοποιεί η ICE για να καταστείλει νόμιμες μορφές διαμαρτυρίας, περιλαμβανομένου του χειρουργικού ανοίγματος του σώματος ενός διαδηλωτή χωρίς τη θέλησή του, αποκαλύπτει τη ζοφερή πραγματικότητα που εκτυλίσσεται μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας μέσα στα κέντρα κράτησης. Η ίδια πρόσθεσε πως αυτές οι βάναυσες επεμβάσεις αποδεικνύουν το πόσο εξευτελιστικές έχουν γίνει οι συνθήκες διαβίωσης, καταστάσεις τις οποίες ακριβώς καταγγέλλουν οι κρατούμενοι ξεκινώντας απεργία πείνας.
Το χρονικό της κράτησης και η έλλειψη νομικής εκπροσώπησης
Ο Κουβανός μετανάστης συνελήφθη από τις ομοσπονδιακές αρχές στις 22 Ιουλίου και κήρυξε απεργία πείνας μόλις τρεις ημέρες αργότερα. Η δομή όπου κρατείται τελεί υπό τη διαχείριση της GEO Group, μιας από τις μεγαλύτερες ιδιωτικές εταιρείες διαχείρισης φυλακών στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Στα μέσα Αυγούστου, υπεύθυνοι της υπηρεσίας και γιατρός της εγκατάστασης κατέθεσαν αίτημα στο ομοσπονδιακό δικαστήριο, ζητώντας την άδεια για ακούσια σίτιση. Ο δικαστής ενέκρινε το αίτημα στις 19 Αυγούστου, ενώ με την έναρξη του Σεπτεμβρίου η ICE ζήτησε παράταση της ισχύος της απόφασης, η οποία έγινε εκ νέου δεκτή και προβλέπει την επιλογή της χειρουργικής επέμβασης μέχρι τα μέσα του μήνα.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι ο κρατούμενος δεν διαθέτει νομική εκπροσώπηση. Όπως επισημαίνουν νομικοί παρατηρητές, το γεγονός ότι ένας άνθρωπος στερείται συνηγόρου σε μια διαδικασία όπου το κράτος ζητά να τον υποβάλει σε επεμβατική χειρουργική πράξη χωρίς τη συναίνεσή του συνιστά τραγωδία και προφανή αποτυχία του δικαστικού συστήματος. Επιπλέον, το μεγαλύτερο μέρος της δικογραφίας παραμένει σφραγισμένο και απόρρητο, καλύπτοντας κρίσιμες λεπτομέρειες πίσω από ένα πέπλο αδιαφάνειας.
Η απάντηση των ομοσπονδιακών αρχών
Το Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας των ΗΠΑ (DHS) ισχυρίστηκε σε γραπτή τοποθέτησή του ότι ο κρατούμενος άρχισε ξανά να σιτίζεται και να λαμβάνει υγρά αυτόβουλα, υποστηρίζοντας ότι δεν υποβάλλεται πλέον σε αναγκαστική σίτιση. Ωστόσο, οι εκπρόσωποι του υπουργείου απέφυγαν να απαντήσουν αν ο άνδρας ανέστειλε την απεργία πείνας υπό την απειλή του νέου δικαστικού εντάλματος για χειρουργείο, καθώς και πόσες φορές είχε υποστεί εξαναγκαστική ρινογαστρική σίτιση κατά τη διάρκεια του Αυγούστου.
Σύμφωνα με το DHS, ο συγκεκριμένος άνδρας είχε εισέλθει στις ΗΠΑ το 1980 και είχε εκδοθεί εντολή απέλασής του ήδη από το 2004, ενώ στο παρελθόν είχε καταδικαστεί για αδικήματα όπως ένοπλη επίθεση, σωματική βλάβη, κατοχή ναρκωτικών και οπλοφορία. Το υπουργείο υποστήριξε ότι τηρήθηκαν όλες οι νόμιμες διαδικασίες και ότι στα κέντρα κράτησης παρέχεται πλήρης σίτιση, υγιεινή και τηλεφωνική επικοινωνία, σημειώνοντας πως ακόμη και κατά τη διάρκεια των απεργιών πείνας προσφέρονται κανονικά τρία γεύματα ημερησίως στο δωμάτιο του κρατουμένου.
Συστηματική καταστολή και διεθνές δίκαιο
Η υπόθεση του Τέξας δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό, αλλά εντάσσεται σε μια ευρύτερη και συστηματική κλιμάκωση. Από τον Ιανουάριο του 2025 έχουν πιστοποιηθεί δικαστικές εντολές για αναγκαστικές επεμβάσεις σε τουλάχιστον 19 απεργούς πείνας, αριθμός που καταδεικνύει την αυξανόμενη σκλήρυνση της μεταναστευτικής πολιτικής υπό τη δεύτερη θητεία της κυβέρνησης Τραμπ.
Νομικοί κύκλοι και διεθνείς οργανισμοί τονίζουν ότι ο μεγάλος αριθμός τέτοιων εντολών υποδηλώνει δύο επικίνδυνες παραμέτρους. Αφενός, οι συνθήκες στα κέντρα κράτησης έχουν επιδεινωθεί τόσο δραματικά ώστε ολοένα και περισσότεροι μετανάστες καταφεύγουν στην απεργία πείνας ως έσχατο μέσο αντίστασης. Αφετέρου, οι αρμόδιες αρχές εγκαταλείπουν κάθε προσπάθεια επίλυσης των αιτημάτων μέσω διαλόγου, επιλέγοντας την άμεση και επικίνδυνη οδό του ιατρικού καταναγκασμού.
Σε διεθνές επίπεδο, ο Παγκόσμιος Ιατρικός Σύλλογος, μέσω της Διακήρυξης του Τόκιο και της Διακήρυξης της Μάλτας, απαγορεύει ρητά στους γιατρούς τη συμμετοχή σε αναγκαστική σίτιση απεργών πείνας που έχουν πλήρη επίγνωση των πράξεών τους, χαρακτηρίζοντας την πρακτική αυτή απάνθρωπη, εξευτελιστική και μορφή βασανιστηρίου. Παρά τις διεθνείς συμβάσεις και τις επανειλημμένες καταδίκες, οι αμερικανικές υπηρεσίες μετανάστευσης συνεχίζουν να αξιοποιούν εμπιστευτικές δικαστικές διαδικασίες για να κάμψουν τις αντιστάσεις των κρατουμένων, φτάνοντας πλέον στο σημείο να νομιμοποιούν ακόμη και ακούσιες χειρουργικές τομές.
Καταγγελίες και νομικό όριο
Παρότι διεθνείς οργανώσεις προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων χαρακτηρίζουν τέτοιες πρακτικές ως ευθέως απάνθρωπες ή ακόμη και βασανιστικές, συνεχίζουν να λαμβάνουν χώρα. Σε διεθνές και ευρωπαϊκό νομικό επίπεδο, τα όρια παραμένουν εξαιρετικά αυστηρά και οριοθετημένα. Χαρακτηριστική είναι η πάγια νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, ιδίως μέσα από εμβληματικές αποφάσεις όπως οι Nevmerzhitsky κατά Ουκρανίας και Ciorap κατά Μολδαβίας. Σύμφωνα με το Στρασβούργο, για να θεωρηθεί νόμιμη οποιαδήποτε ακούσια σίτιση, απαιτείται αδιαμφισβήτητα αποδεδειγμένη ιατρική αναγκαιότητα, αυστηρές διαδικαστικές εγγυήσεις και ρητή επιλογή της λιγότερο επώδυνης μεθόδου για τη διαφύλαξη της ζωής. Εφόσον οι προϋποθέσεις αυτές δεν τηρούνται και επιλέγονται δυσανάλογα τραυματικές ή κατασταλτικές μέθοδοι, η αναγκαστική σίτιση μπορεί να στοιχειοθετήσει ευθεία παραβίαση του άρθρου 3 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου για την απαγόρευση των βασανιστηρίων και της εξευτελιστικής μεταχείρισης.
Ιατροδικαστικό πρωτόκολλο
Η τήρηση του ιατροδικαστικού πρωτοκόλλου σε τέτοιες περιπτώσεις αποτελεί τη μοναδική δικλίδα ασφαλείας απέναντι στην κρατική αυθαιρεσία, καθώς μια δικαστική άδεια δεν μπορεί επ’ ουδενί να υποκαταστήσει την ανεξάρτητη ιατρική αξιολόγηση. Η επιστημονική τεκμηρίωση οφείλει να αποσαφηνίζει με απόλυτη ακρίβεια την ψυχική ικανότητα του κρατουμένου να λαμβάνει αποφάσεις για το σώμα του, την πραγματική ύπαρξη άμεσου κινδύνου για τη ζωή του, καθώς και την εξάντληση κάθε ηπιότερης εναλλακτικής παρέμβασης πριν από την καταφυγή στη βία. Ταυτόχρονα, επιβάλλεται η λεπτομερής ιατροδικαστική καταγραφή για κάθε σωματική κάκωση ή επιπλοκή που προκαλείται κατά τη διαδικασία. Όταν αυτές οι παράμετροι παρακάμπτονται και η ιατρική πράξη μετατρέπεται σε εξαναγκαστική χειρουργική επέμβαση χωρίς συναίνεση, καταλύεται η αρχή της σωματικής αυτονομίας και καταργείται κάθε ουσιαστικός έλεγχος νομιμότητας στο όνομα της σωφρονιστικής πειθαρχίας.
Το ζήτημα αυτό δεν είναι άγνωστο ούτε στην ελληνική πραγματικότητα, όπου η σύγκρουση ανάμεσα στην κρατική επιβολή και τη σωματική αυτονομία έχει αναδειχθεί επανειλημμένα με ιδιαίτερη ένταση. Υποθέσεις όπως εκείνη του Ρούτσι, η απεργία πείνας του διωκόμενου από τα Προσφυγικά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας, καθώς και άλλες πολύκροτες περιπτώσεις κρατουμένων έχουν φέρει στο προσκήνιο το κρίσιμο όριο των εισαγγελικών παραγγελιών για αναγκαστική σίτιση. Στη χώρα μας, απέναντι στην πίεση των κρατικών εντολών, το νοσοκομειακό ιατρικό προσωπικό και οι ενώσεις νοσοκομειακών γιατρών έχουν σταθερά προτάξει τον Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας και τις διεθνείς διακηρύξεις, αρνούμενοι να προχωρήσουν σε ιατρικές πράξεις χωρίς συναίνεση, που ισοδυναμούν με σωματικό καταναγκασμό. Η αμερικανική εμπειρία λειτουργεί ως ηχηρή υπενθύμιση για το πόσο εύκολα ένα σωφρονιστικό σύστημα μπορεί να διολισθήσει σε ακραίες και βασανιστικές πρακτικές, καθιστώντας την υπεράσπιση της ιατρικής δεοντολογίας και των θεμελιωδών δικαιωμάτων ύψιστο ανάχωμα απέναντι στην κρατική αυθαιρεσία, ειδικά επί καθεστώτος Μητσοτάκη.
0 Σχόλια
Αφήστε ένα σχόλιο