«Δεν σου χρωστάω τη ζωή μου»: Γιατί οι νεότερες γενιές κόβουν δεσμούς με τους γονείς

• Γιατί όλο και περισσότεροι νέοι επιλέγουν να απομακρυνθούν από τους γονείς τους

Η οικογενειακή αποξένωση δεν είναι πλέον ένα σπάνιο φαινόμενο. Όλο και περισσότεροι ενήλικες αποφασίζουν να περιορίσουν ή ακόμη και να διακόψουν πλήρως την επικοινωνία με τους γονείς τους, όταν θεωρούν ότι η σχέση τους επιβαρύνει την ψυχική τους υγεία ή παραβιάζει τα προσωπικά τους όρια.

Η ιστορία της Tara Westover, όπως την περιγράφει στην αυτοβιογραφία της «Η Μορφωμένη», αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Μεγαλώνοντας σε μια αυστηρή και απομονωμένη οικογένεια στο Αϊντάχο, κατάφερε μόνη της να αποκτήσει μόρφωση, να σπουδάσει στο εξωτερικό και να ακολουθήσει μια εντελώς διαφορετική πορεία από εκείνη που της είχαν χαράξει οι γονείς της. Η ρήξη μαζί τους υπήρξε τελικά οριστική.

Η απόφαση να απομακρυνθεί κανείς από την οικογένειά του, ωστόσο, κάθε άλλο παρά εύκολη είναι. Για πολλές γενιές κυριαρχούσε η αντίληψη ότι τα παιδιά οφείλουν να παραμένουν δίπλα στους γονείς τους, ανεξάρτητα από τις δυσκολίες της σχέσης. Σήμερα, όμως, αυτή η αντίληψη φαίνεται να αλλάζει.

Μια επιλογή που γίνεται ολοένα συχνότερη

Η συζήτηση γύρω από την οικογενειακή αποξένωση πήρε νέα διάσταση μετά την απόφαση του Brooklyn Beckham να δημοσιοποιήσει τη ρήξη του με την οικογένειά του. Η υπόθεση έφερε ξανά στο προσκήνιο έρευνες που δείχνουν ότι αρκετά ενήλικα παιδιά επιλέγουν πλέον να διακόψουν την επαφή με τους γονείς τους.

Σύμφωνα με ειδικούς, πίσω από μια τέτοια απόφαση μπορεί να βρίσκονται η ανάγκη για προστασία, η προσπάθεια διατήρησης της ψυχικής ισορροπίας, αλλά και μακροχρόνιες οικογενειακές συγκρούσεις που δεν έχουν επιλυθεί.

Η απομάκρυνση, πάντως, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έρχεται χωρίς κόστος. Θλίψη, θυμός, ενοχές, αμφιβολίες και αίσθημα απώλειας είναι συχνά συναισθήματα που βιώνουν τόσο τα παιδιά όσο και οι γονείς.

Όταν η συγκατοίκηση παρατείνεται στην ενήλικη ζωή

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι σε αρκετές περιπτώσεις η ένταση στη σχέση έχει τις ρίζες της σε χρόνια συμβίωσης και σε μια δυσκολία του παιδιού να αυτονομηθεί πλήρως από την οικογένεια.

Ορισμένα ενήλικα παιδιά αισθάνονται ότι οι γονείς τους συνεχίζουν να παρεμβαίνουν στη ζωή τους, να τους ελέγχουν ή να μην αναγνωρίζουν την ενηλικίωσή τους. Η αναγνώριση των ευθυνών που μπορεί να έχουν οι γονείς για παλαιότερες δυσκολίες μπορεί να είναι σημαντική, ωστόσο η διαρκής απόδοση ευθυνών δεν οδηγεί απαραίτητα στη λύση.

Οι νεότερες γενιές βλέπουν διαφορετικά τα οικογενειακά όρια

Για τους Millennials και τη Gen Z, έννοιες όπως η ψυχική υγεία, τα προσωπικά όρια και οι «τοξικές» σχέσεις έχουν αποκτήσει ιδιαίτερη βαρύτητα.

Η αντίληψη ότι η συγγένεια δεν σημαίνει αυτόματα και υποχρέωση διατήρησης μιας επιβαρυντικής σχέσης γίνεται ολοένα πιο αποδεκτή. Ένα ενήλικο παιδί μπορεί πλέον να αναρωτηθεί αν μέσα στη συγκεκριμένη σχέση νιώθει ότι ακούγεται, γίνεται σεβαστό και αισθάνεται ασφαλές.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η σιωπή και η απόσταση θεωρούνται προτιμότερες από τις συνεχείς συγκρούσεις.

Υπάρχει τελικά «χρέος» απέναντι στους γονείς;

Ο ψυχολόγος Joshua Coleman έχει επισημάνει ότι έχει αλλάξει σημαντικά ο τρόπος με τον οποίο οι νεότερες γενιές αντιλαμβάνονται την οικογενειακή υποχρέωση. Η παλαιότερη λογική του «τιμάς τους γονείς σου ό,τι κι αν συμβεί» υποχωρεί μπροστά σε μια νέα αντίληψη που δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην προσωπική ευτυχία και την ψυχική υγεία.

Οι μεγαλύτεροι γονείς συχνά έχουν επενδύσει δεκαετίες στη σχέση με τα παιδιά τους και τη θεωρούν κεντρικό κομμάτι της ζωής τους. Τα ενήλικα παιδιά, αντίθετα, έχουν πλέον τη δική τους οικογένεια, εργασία, κοινωνικές σχέσεις και υποχρεώσεις. Ως αποτέλεσμα, μπορεί να είναι ευκολότερο για εκείνα να απομακρυνθούν.

Μπορεί μια διαλυμένη σχέση να αποκατασταθεί;

Η ρήξη δεν σημαίνει πάντοτε οριστικό τέλος. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι γονείς είναι εκείνοι που κάνουν την πρώτη κίνηση για επανασύνδεση.

Ο Coleman προτείνει, μεταξύ άλλων, μια επιστολή επανόρθωσης, στην οποία ο γονιός αναγνωρίζει τα λάθη του χωρίς να προσπαθεί να δικαιολογηθεί ή να μεταφέρει την ευθύνη στο παιδί. Εφόσον υπάρχει διάθεση και από τις δύο πλευρές, η οικογενειακή θεραπεία μπορεί επίσης να αποτελέσει έναν δρόμο προς την αποκατάσταση της σχέσης.

Δεν έχουν, όμως, όλες οι οικογένειες την ίδια κατάληξη. Κάποιες καταφέρνουν να ξαναβρούν έναν κοινό δρόμο, άλλες διατηρούν μια περιορισμένη επαφή και ορισμένες παραμένουν οριστικά απομακρυσμένες.

Σε κάθε περίπτωση, η οικογενειακή σχέση φαίνεται να περνά σε μια νέα εποχή, όπου η συγγένεια από μόνη της δεν θεωρείται πλέον αρκετή για να διατηρήσει μια σχέση, αν απουσιάζουν ο σεβασμός, η ασφάλεια και τα ξεκάθαρα όρια.