«Χρυσάφι» για τις μεγάλες πετρελαϊκές: Κέρδη 48 δισ. δολάρια σε τρεις μήνες

• Νέα διάσταση λαμβάνει η συζήτηση για την επιβολή έκτακτης φορολογίας στις μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες, καθώς τα οικονομικά αποτελέσματα του δεύτερου τριμήνου του 2026 καταγράφουν εντυπωσιακή αύξηση της κερδοφορίας τους.

ExxonMobil, Chevron, BP, Shell και TotalEnergies ανακοίνωσαν συνολικά κέρδη περίπου 48 δισ. δολαρίων για το συγκεκριμένο τρίμηνο, ενώ οι ταμειακές ροές από τις δραστηριότητές τους έφτασαν κοντά στα 90 δισ. δολάρια. Πρόκειται για επίπεδα που ξεπερνούν ακόμη και τις αντίστοιχες επιδόσεις που είχαν καταγραφεί μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022.

Η εξέλιξη αυτή έχει ενισχύσει τις φωνές που ζητούν από τις κυβερνήσεις να εξετάσουν την επιβολή ενός ειδικού φόρου στα λεγόμενα «υπερκέρδη». Υποστηρικτές της πρότασης θεωρούν ότι μέρος αυτών των εσόδων θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για τη χρηματοδότηση έργων που ενισχύουν την ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική αλλαγή, όπως αντιπλημμυρικά και αντιπυρικά έργα.

Η πρωτοβουλία της Πορτογαλίας

Η Πορτογαλία έχει ήδη κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση, θεσπίζοντας έκτακτη φορολόγηση για τα υπερκέρδη που αναμένεται να εμφανίσουν μέσα στο 2026 εταιρείες του πετρελαϊκού και του κλάδου διύλισης.

Την ίδια στιγμή, η κριτική προς τις μεγάλες ενεργειακές επιχειρήσεις έχει γίνει εντονότερη και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επιτεθεί δημόσια στις ExxonMobil και Chevron, υποστηρίζοντας ότι αποκομίζουν υπερβολικά υψηλά κέρδη από την αύξηση των τιμών των καυσίμων. Παράλληλα, έχει ζητήσει να μειωθούν οι τιμές που καλούνται να πληρώνουν οι Αμερικανοί οδηγοί στα πρατήρια.

Ένα ακόμη σημείο που προκαλεί αντιδράσεις είναι ο τρόπος με τον οποίο αξιοποιήθηκε η επιπλέον ρευστότητα που εισέρρευσε στα ταμεία των εταιρειών. Σύμφωνα με στοιχεία του Institute for Energy Economics and Financial Analysis, σημαντικό μέρος των χρημάτων κατευθύνθηκε στην ενίσχυση των ταμειακών διαθεσίμων και στη μείωση του δανεισμού, αντί να μετατραπεί σε αντίστοιχη αύξηση επενδύσεων, μερισμάτων ή επαναγορών μετοχών.

Μέσα σε μόλις ένα τρίμηνο, τα διαθέσιμα μετρητά των πέντε μεγαλύτερων ομίλων αυξήθηκαν συνολικά κατά περισσότερα από 17 δισ. δολάρια.

Οι αντιρρήσεις του πετρελαϊκού κλάδου

Από την πλευρά της, η πετρελαϊκή βιομηχανία αντιδρά στην προοπτική μιας νέας φορολογικής επιβάρυνσης. Η American Petroleum Institute, που εκπροσωπεί περίπου 600 επιχειρήσεις του κλάδου, υποστηρίζει ότι ένας φόρος στα έκτακτα κέρδη δεν πρόκειται να οδηγήσει σε χαμηλότερες τιμές για τους καταναλωτές.

Αντίθετα, οι εκπρόσωποι της βιομηχανίας προειδοποιούν ότι ένα τέτοιο μέτρο θα μπορούσε να λειτουργήσει αποτρεπτικά για τις επενδύσεις σε νέες παραγωγικές μονάδες, ενεργειακές υποδομές και την ενίσχυση της ενεργειακής επάρκειας.

Οι υποστηρικτές της φορολόγησης απαντούν ότι η συγκεκριμένη κερδοφορία δεν αποτελεί αποτέλεσμα αντίστοιχης αύξησης της παραγωγικότητας ή νέων επενδύσεων, αλλά συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τις επιπτώσεις της γεωπολιτικής κρίσης και την άνοδο του ενεργειακού κόστους. Παράλληλα, επισημαίνουν ότι το βάρος των υψηλότερων τιμών μεταφέρθηκε σε μεγάλο βαθμό στους καταναλωτές και στις επιχειρήσεις.

Καθώς οι ενεργειακοί όμιλοι εμφανίζουν κέρδη σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, ενώ τα νοικοκυριά εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν αυξημένο κόστος καυσίμων, η αντιπαράθεση αναμένεται να intensify. Το κρίσιμο ερώτημα για τις κυβερνήσεις είναι αν θα επιλέξουν να φορολογήσουν μέρος των έκτακτων κερδών που συνδέονται με τη γεωπολιτική αναταραχή ή αν θα αποφύγουν μια παρέμβαση που ο πετρελαϊκός κλάδος θεωρεί πιθανό να πλήξει τις μελλοντικές επενδύσεις.