- Τριάντα χρόνια μετά την κρίση των Ιμίων που έφερε Ελλάδα και Τουρκία στα πρόθυρα πολέμου, το ντοκιμαντέρ του Αλέξη Παπαχελά «Ίμια: 30 χρόνια μετά» αποκαλύπτει άγνωστες πτυχές του στρατιωτικού και διπλωματικού θρίλερ, φωτίζοντας τα παρασκήνια των κρίσιμων αποφάσεων, τα επιχειρησιακά λάθη και τον ρόλο της Αμερικής στην αποκλιμάκωση της έντασης, μέσα από μαρτυρίες πρωταγωνιστών και σπάνιο αρχειακό υλικό.
Τρεις δεκαετίες μετά την κρίση των Ιμίων, ο διευθυντής της Καθημερινής, Αλέξης Παπαχελάς, άνοιξε τον φάκελο του στρατιωτικού και διπλωματικού θρίλερ που έφερε την Ελλάδα και την Τουρκία στα πρόθυρα της ένοπλης σύγκρουσης, στο αποκαλυπτικό ντοκιμαντέρ δύο επεισοδίων «Ίμια: 30 χρόνια μετά».
Η Κρίση των Ιμίων και τα διαχρονικά διδάγματά της μπήκαν στο μικροσκόπιο του Αλέξη Παπαχελά και του ΣΚΑΪ και το τηλεοπτικό κοινό ανταποκρίθηκε θετικά στη μεγάλη έρευνα για τα γεγονότα εκείνης της περιόδου.
Σε ζώνη υψηλής τηλεθέασης (prime time) και έχοντας ισχυρό ανταγωνισμό, τα δύο επεισόδια του ντοκιμαντέρ σημείωσαν μέσο όρο 10,8% στο γενικό σύνολο, ενώ 2.280.838 διαφορετικοί τηλεθεατές παρακολούθησαν έστω για ένα λεπτό, τουλάχιστον ένα από τα δύο επεισόδια.
Στα δύο επεισόδια, που μεταδόθηκαν την Τετάρτη 21 και την Πέμπτη 22 Ιανουαρίου στην τηλεόραση του ΣΚΑΪ, αποτυπώθηκε το κλίμα των ταραγμένων εκείνων ημερών.Στο κρίσιμο βράδυ της 30ής Ιανουαρίου 1996, οι ελληνικές δυνάμεις έχουν κινητοποιηθεί και βρίσκονται σε επιφυλακή, ενώ στο γραφείο του πρωθυπουργού Κώστα Σημίτη στη Βουλή, λαμβάνει χώρα μια τεταμένη σύσκεψη που θα καθόριζε τις επόμενες κινήσεις.
Ανεπιβεβαίωτες τότε πληροφορίες προειδοποιούσαν για μια επικείμενη τουρκική επίθεση και όλα έδειχναν πως Ελλάδα και Τουρκία οδηγούνταν στον πόλεμο. Παρασκηνιακά, οι τηλεφωνικές γραμμές είχαν πάρει φωτιά και με παρέμβαση των Αμερικανών γίνονταν πυρετώδεις προσπάθειες για αποκλιμάκωση.
Όλα αλλάζουν όμως, όταν τα ξημερώματα της 31ης Ιανουαρίου αποβιβάζονται Τούρκοι κομάντος στα Δυτικά Ίμια. Την πληροφορία αυτή καλείται να επιβεβαιώσει ένα ελικόπτερο του Πολεμικού Ναυτικού, το οποίο απονηώνεται, παρά την έντονη κακοκαιρία που επικρατούσε εκείνη τη νύχτα.
Μέσα στην επόμενη ώρα αποσύρονται από κοινού οι τουρκικές και οι ελληνικές δυνάμεις, καθώς οι δύο χώρες φτάνουν σε συμφωνία με μεσολάβηση της Ουάσινγκτον. Η Κρίση εκτονώνεται και οι βραχονησίδες επιστρέφουν στην πρότερη κατάστασή τους.
Τι συνέβη στην κρίσιμη σύσκεψη στο γραφείο του πρωθυπουργού; Υπήρχαν αγεφύρωτα χάσματα μεταξύ της πολιτικής και της στρατιωτικής ηγεσίας της χώρας μας; Πώς κατάφεραν οι Τούρκοι κομάντος να αποβιβαστούν στα Δυτικά Ίμια και γιατί η πληροφορία αυτή έμενε ανεπιβεβαίωτη για τέσσερις ώρες;
Ποια ήταν τα επιχειρησιακά σφάλματα ή οι παραλείψεις που έγιναν; Τι πήγε λάθος με το μοιραίο ελικόπτερο; Θα μπορούσε να έχει αποφευχθεί αυτή η τραγωδία; Πώς φτάσαμε σε συμφωνία με την Τουρκία και ποιο ήταν το διαπραγματευτικό χαρτί των Αμερικανών; Τι μάθαμε 30 χρόνια μετά την Κρίση των Ιμίων και ποια διδάγματα πρέπει να κρατήσουμε για τη διαχείριση μελλοντικών κρίσεων;
Η ακριβής καταγραφή των γεγονότων βασίστηκε σε δημοσιογραφική έρευνα, σε είκοσι και πλέον συνεντεύξεις με τους πρωταγωνιστές των γεγονότων στις δύο όχθες του Αιγαίου, πλούσιο αρχειακό υλικό και αποκλειστικά ηχητικά ντοκουμέντα που ακούστηκαν πρώτη φορά στην ελληνική τηλεόραση, όπως οι διάλογοι που έγιναν εκείνο το βράδυ ανάμεσα στον θάλαμο επιχειρήσεων του ΓΕΝ και τη φρεγάτα «Ναβαρίνον» αλλά και το μοιραίο ελικόπτερο.
Τι συνέβη πραγματικά με το «Φιγκέν Ακάτ»; Ποιοι δημιούργησαν αυτή την κρίση; Ποιο ήταν το σχέδιο της Τουρκίας και σε τι στόχευε; Πώς υψώθηκε η ελληνική σημαία στα Ανατολικά Ίμια και ποιος διέταξε την αντικατάστασή της από την τουρκική; Τι κινήσεις έκανε -ή δεν έκανε- η ηγεσία των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων;
ΑΚΟΜΑ: Πώς διαχειρίστηκε η κυβέρνηση Σημίτη την πρώτη κρίση που κλήθηκε να αντιμετωπίσει; Τι ρόλο έπαιξαν οι Αμερικανοί; Τι ακριβώς συνέβη κεκλεισμένων των θυρών και πώς φτάσαμε μια ανάσα πριν τον πόλεμο; Τι συνέβη στην κρίσιμη σύσκεψη στο γραφείο του πρωθυπουργού; Υπήρχαν αγεφύρωτα χάσματα μεταξύ της πολιτικής και της στρατιωτικής ηγεσίας της χώρας μας; Πώς κατάφεραν οι Τούρκοι κομάντος να αποβιβαστούν στα Δυτικά Ίμια και γιατί η πληροφορία αυτή έμενε ανεπιβεβαίωτη για τέσσερις ώρες;
ΕΠΙΣΗΣ: Ποια ήταν τα επιχειρησιακά σφάλματα ή οι παραλείψεις που έγιναν; Τι πήγε λάθος με το μοιραίο ελικόπτερο; Θα μπορούσε να έχει αποφευχθεί αυτή η τραγωδία; Πώς φτάσαμε σε συμφωνία με την Τουρκία και ποιο ήταν το διαπραγματευτικό χαρτί των Αμερικανών; Τι μάθαμε 30 χρόνια μετά την Κρίση των Ιμίων και ποια διδάγματα πρέπει να κρατήσουμε για τη διαχείριση μελλοντικών κρίσεων;
Το τουρκικό φορτηγό πλοίο «Φιγκέν Ακάτ» προσαράζει στα Ανατολικά Ίμια και πυροδοτεί μια σειρά αντιδράσεων που φέρνουν την Ελλάδα και την Τουρκία αντιμέτωπες. Στο μεταξύ, η κυβέρνηση στην Αθήνα κλονίζεται, καθώς ο Ανδρέας Παπανδρέου νοσηλεύεται στο Ωνάσειο και ξεκινά μια κούρσα διαδοχής, η οποία καταλήγει στην εκλογή του Κωνσταντίνου Σημίτη, αλλά αφήνει πίσω της ενδοκομματικές έχθρες.
Την ίδια ώρα, εκτυλίσσεται ένας «πόλεμος σημαιών» ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία και η κρίση κλιμακώνεται ραγδαία, με την πολιτική και στρατιωτική ηγεσία εκατέρωθεν να απομακρύνεται όλο και περισσότερο από την εύρεση διπλωματικής λύσης. Όλα έμελλε να αλλάξουν όταν ο Τούρκος υφυπουργός Εξωτερικών, Ινάλ Μπατού, προτείνει ένα σχέδιο για να «ισοφαρίσουν» οι δύο χώρες.
Τι συνέβη πραγματικά με το «Φιγκέν Ακάτ»; Ποιοι δημιούργησαν αυτή την κρίση; Ποιο ήταν το σχέδιο της Τουρκίας και σε τι στόχευε; Πώς υψώθηκε η ελληνική σημαία στα Ανατολικά Ίμια και ποιος διέταξε την αντικατάστασή της από την τουρκική; Τι κινήσεις έκανε -ή δεν έκανε- η ηγεσία των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων; Πώς διαχειρίστηκε η κυβέρνηση Σημίτη την πρώτη κρίση που κλήθηκε να αντιμετωπίσει; Τι ρόλο έπαιξαν οι Αμερικανοί; Τι ακριβώς συνέβη κεκλεισμένων των θυρών και πώς φτάσαμε μια ανάσα πριν τον πόλεμο;
Πρωταγωνιστές των γεγονότων μιλούν στον Αλέξη Παπαχελά και την κάμερα του ΣΚΑΪ και αποκαλύπτουν το παρασκήνιο μίας από τις μεγαλύτερες κρίσεις στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Καταθέτουν τις μαρτυρίες τους:
Αντώνης Βεζυρόπουλος (1927-2021) – Βοσκός Ιμίων
Νίκος Χουχουρέλος – Υποναύαρχος Λ.Σ. ε.α., λιμενάρχης Καλύμνου (1994-1998)
Δημήτρης Νεζερίτης – Πρέσβης της Ελλάδας στην Τουρκία (1995-1999)
Χρήστος Λυμπέρης – Ναύαρχος ε.α., αρχηγός ΓΕΕΘΑ (1993-1996)
Δημήτρης Καραϊτίδης – Πρέσβης ε.τ., διευθυντής Διπλωματικού Γραφείου Πρωθυπουργού (1996-2004)
Ινάλ Μπατού – Βοηθός υφυπουργός Εξωτερικών, αρμόδιος Ελληνοτουρκικών Σχέσεων
Αντώνης Φουρλής – Δημοσιογράφος
Γιώργος Ριόλας – Αντιστράτηγος ΕΛ.ΑΣ. ε.α., διοικητής ΑΤ Καλύμνου (1994-1996)
Δημήτρης Διακομιχάλης – Πρώην δήμαρχος Καλύμνου
Γιώργος Ρούσσος – Πρώην έπαρχος Καλύμνου
Τάσος Γιαννίτσης – Οικονομικός σύμβουλος του Πρωθυπουργού (1996-2000)
Αθανάσιος Νικολοδήμος – Αντιστράτηγος ε.α., διοικητής 80 ΑΔΤΕΑ (1995-1996)
Θεόδωρος Πάγκαλος – Υπουργός Εξωτερικών (1996-1999)
Ερτουγρούλ Οζκιόκ – Πρώην διευθυντής εφημερίδας Hürriyet
Γεώργιος Καλλιγιάννης – Υποναύαρχος ε.α., Ναυτικός Διοικητής Αιγαίου
Κωνσταντίνος Ματάλας – Αντιπλοίαρχος ε.α., υποδιοικητής ΜΥΚ (1995-1996)
Γκιουβέν Ερκαγιά – Ναύαρχος ε.α., αρχηγός ΓΕΝ Τουρκίας (1995-1997)
Ιωάννης Λιούλης – Αντιναύαρχος ε.α., κυβερνήτης Φ/Γ Ναβαρίνον, τακτικός διοικητής ναυτικών δυνάμεων στα Ίμια
Τζωρτζ Στεφανόπουλος – Ανώτερος σύμβουλος του Μπιλ Κλίντον (1993-1996)
Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ – Υφυπουργός Εξωτερικών ΗΠΑ, αρμόδιος Ευρωπαϊκών Υποθέσεων (1994-1996)
Πηγή: hellasjournal.com
0 Σχόλια
Αφήστε ένα σχόλιο