Μέγαρο Παπακώστα Πειραιά: Ετοιμάζεται να περάσει στο “αμαρτωλό” ΟΠΕΚΕΠΕ;

Σε άρθρο της στις 3/6/2021 η ιστοσελίδα ethnos.gr αναφερόταν στις οργανωμένες αντιδράσεις των κατοίκων του Πειραιά στην αλλαγή χρήσης του μεγάρου Παπακώστα σατην πλατεία Διοικητηρίου στον Πειραιά, για να φιλοξενηθούν εμπορικές δραστηριότητες. Με τις εργασίες φαίνεται οτι δεν θα διαφωνούσε και η δημοτική Αρχή Πειραιά να δεν ερχόταν αντιμέτωπη με οργανωμένες αντιδράσεις κατοίκων αλλά και πολιτικών του Πειραιά, με μπροστάρηδες τον τότε βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ Θ. Δρίτσα, τον καθηγητή του ΕΜΠ και στέλεχος τότε του ίδιου κόμματος Νίκο Μπελαβίλα αλλά και το ΚΚΕ.

Οι εργασίες τελικά σταμάτησαν υπό την πίεση των αντιδράσεων των κατοίκων, ενώ και το δημοτικό συμβούλιο του Πειραιά ζήτησε ξεκάθαρα με ομόφωνο ψήφισμά του τη διάσωση του κτιρίου. Αίτημα σύσσωμου του δημοτικού συμβουλίου είναι τόσο οι κρατικοί φορείς όσο και η επενδύτρια εταιρία να σεβαστούν την ιστορική μνήμη της πόλης του Πειραιά διασώζοντας τον ιστορικό κινηματογράφο «Χάι_Λάιφ», ένα χώρο πολιτισμού που για έναν αιώνα σημάδεψε γενιές Πειραιωτών.

Στο συγκεκριμένο κτίριο, το Μέγαρο Παπακώστα, στεγάστηκε εκτός του κινηματογράφου, το Παρθεναγωγείο Παπακώστα, το Εθνικό Ωδείο με παράρτημά του, το Πρωτοδικείο Πειραιά, ακόμα και η Γκεστάπο ύστερα από την επίταξή του, ενώ αποτελούσε το «σπίτι» του ΚΚΕ στον Πειραιά μέχρι τη μετακόμισή του το 2019.

Οπως επισημαίνεται στη μελέτη που εκπονήθηκε από εθελοντική επιστημονική ομάδα και κάλυψε την έρευνα για το κτίριο, το παρελθόν, τις χρήσεις, το θεσμικό και ιδιοκτησιακό του καθεστώς και την πολιτιστική αξία του σε βάθος σχεδόν ενάμιση αιώνα, στο ισόγειο του μεγάρου Παπακώστα «διαμορφώθηκε ένα αρχιτεκτονικό στολίδι, μία κινηματογραφική και μουσική αίθουσα, με τις πρώτες ομιλούσες ταινίες στον Πειραιά».

Τελικά μετά από προσφυγή στο ΣτΕ και ερώτηση στη Βουλή με την υπ’ αρ. 2284/2022 απόφαση του ΣτΕ ακυρώθηκε ο αποχαρακτηρισμός του κινηματογράφου και τελικά ματαιώθηκε ο σχεδιασμός για την εμπορική αξιοποίηση (από πασίγνωστη διεθνή εταιρεία ενδυμάτων). Έκτοτε έγιναν κάποιες αποσπασματικές απόπειρες λειτουργίας ιδιωτικών επιχειρήσεων ψυχαγωγίας (ουζερί – μεζεδοπωλείο – ναιτ κλαμπ) οι οποίες δεν “περπάτησαν” και τελικά εδώ και ένα χρόνο στο Μέγαρο δεν υπάρχει καμία δραστηριότητα ενώ έχει καλυφθεί από λαμαρίνες.

Πρόσφατο δημοσίευμα γνωστής οικονομικής ιστοσελίδας φέρει το Μέγαρο να ετοιμάζεται να περάσει σε νέα χέρια, αυτή τη φορά εταιρείας που το ιδιοκτησιακό της καθεστώς σύμφωνα με το δημοσίευμα αναφέρεται και σε εταιρεία που έχει εμπλακεί στον αμαρτωλό ΟΠΕΚΕΠΕ. Αν αληθεύει τότε αυτονόητο είναι το ερώτημα αν τα πολιτικά πρόσωπα της Αριστεράς που πρωταγωνίστησαν την προηγούμενη φορά στην ανατροπή της εμπορικής αξιοποίησης του Μεγάρου θα πράξουν το ίδιο και τώρα ή αν πλέον έχουν καταθέσει τα όπλα και το αγωνιστικό φρόνημα. ίδωμεν

Το ιστορικό
Η πρώτη άδεια του κτιρίου, το οποίο κηρύχθηκε διατηρητέο το 1982, ανάγεται στο 1924.

Σύμφωνα με τη μελέτη που εκπονήθηκε, πιθανολογείται ότι προϋπήρχε κτίσμα το οποίο στέγασε το παρθεναγωγείο και το καφεζυθοπωλείο και ότι αυτό κατεδαφίστηκε μεταξύ του 1921-1924 για να κτιστεί το νέο μέγαρο ή ενσωματώθηκε στο νέο κτίριο.

Έκτοτε η μορφή και οι βασικές λειτουργίες του κτιρίου παρέμειναν οι ίδιες ως το 2019: Κινηματοθέατρο στο ισόγειο με εξώστη και μουσική σκηνή με κύρια έξοδο στην πλατεία και έξοδο ασφαλείας στην οδό Αλκιβιάδου, δύο καταστήματα αναψυχής στο ισόγειο επί της πλατείας, χώροι ιδιωτικής εκπαίδευσης και στη συνέχεια γραφειακοί χώροι στους ορόφους. Μετά το 1985 οπότε και πέρασε στην ιδιοκτησία του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας υπήρξαν προσθήκες καθ΄ ύψος, με την ίδια λειτουργία.

Παρόν στο χώρο ήταν επίσης το καφεζυθοπωλείο «Χάι Λάιφ», το οποίο υπήρχε δύο δεκαετίες προ της οικοδόμησης του μεγάρου και μνημονεύεται και σε σημείωμα του Κωνσταντίνου Καβάφη από την επίσκεψή του στον Πειραιά το 1901. Ο Αλεξανδρινός ποιητής διέμενε στο Grand Hotel de Phalere που είχε κτιστεί μερικά χρόνια νωρίτερα στην παραλία του Φαλήρου και στο ημερολόγιο του σημειώνει: «Με το τραίνο είναι δέκα λεπτά ο Πειραιάς, αλλά και το τραμ είναι η στάση κοντά στο ξενοδοχείο και σταματά στην οδό Σωκράτους. Χθες είδαμε στο τραμ τον Γιαννόπουλο. Μας πήρε και μας πήγε στο ζαχαροπλαστείο Χάι-Λάιφ. Είχε μέσα και μπιλιάρδο, ήπιαμε αναψυκτικά μαζί του. Τι ωραίες μονοκατοικίες! Οι δρόμοι όλοι οδηγούν στη θάλασσα!».

Ο κινηματογράφος «Χάι-Λάιφ» παρέμεινε «ζωντανός» έως το 2005 οπότε και σταμάτησε τη λειτουργία του. Το 2010 τη θέση του πήρε η μουσική σκηνή «PassPORT», η οποία διατήρησε τον παλαιό εκλεκτικιστικό κινηματογράφο, την είσοδο και το γκισέ, την κεκλιμένη πλατεία, τα θεωρεία, τον εξώστη.

Από το 2010 ως το 2014 είχαν πραγματοποιηθεί στην αίθουσα 534 παραστάσεις εκ των οποίων 336 συναυλίες, 89 βιβλιοπαρουσιάσεις, 71 θεατρικές και 38 επιστημονικές και θεατρικές βραδιές, ενώ από τη σκηνή του «PassPORT» πέρασαν όλα τα μεγάλα ονόματα της ελληνικής μουσικής μεταξύ των οποίων ο Θάνος Μικρούτσικος, η Δήμητρα Γαλάνη, ο Νίκος Πορτοκάλογλου και πολλοί άλλοι.

Στη συνέχεια το «PassPORT» έδωσε τη θέση του στο «Kremlino» έως το 2019.

Η απόφαση αλλαγής της χρήσης
Οπως επισημαίνεται στη μελέτη, το 2014 το κτίριο μεταβιβάστηκε σε τράπεζα και το 2019 εγκαταλείφθηκε από το ΚΚΕ. Στην αιτιολογική έκθεση του υπουργείου Περιβάλλοντος αναφέρεται ως νέος ιδιοκτήτης η SIMPLY RED ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΙΚΕ.

Σύμφωνα με τους μελετητές, «για τη μετατροπή του σε κατάστημα καθορίστηκαν με Υπουργική Απόφαση του υφυπουργού Δημήτρη Οικονόμου συμπληρωματικοί όροι και περιορισμοί δόμησης και χρήσης, οι οποίοι ουσιαστικά αποχαρακτήρισαν το κινηματοθέατρο και επέτρεψαν την πλήρη αποξήλωσή του».

Μεταξύ άλλων οι όροι προβλέπουν την εξίσωση της υψομετρικής διαφοράς με επέκταση του επιπέδου του ισογείου επί της οδού Καραΐσκου στο σύνολο της επιφάνειας του κτηρίου, την καθαίρεση του υφιστάμενου περιμετρικού εξώστη του κινηματογράφου, την κατάργηση των υφιστάμενων καταστημάτων και την ενοποίησή τους και την κατάργηση των υφιστάμενων παταριών.

Η αιτιολογική έκθεση της ΔΑΟΚΑ/ΥΠΕΝ δικαιολογεί την αλλαγή χρήσης σε εμπορικό κατάστημα στηριζόμενη στη συμβατότητά της με τον υπερκείμενο σχεδιασμό (ΡΣΑ, ΓΠΣ Πειραιά), στην κεντρικότητα της θέσης του κτιρίου και τη γειτνίασή του με κεντρικούς εμπορικούς άξονες της πόλης και σταθμούς Μέσων Μαζικής Μεταφοράς. «Δεν γίνεται αναφορά στην ταυτότητα του κτιρίου, την αρχιτεκτονική του αξία και την ιστορική διατηρητέα χρήση του κινηματογράφου «Χάι-Λάιφ» στο ισόγειο. Αντίθετα, προκρίνεται η τροποποίηση του εσωτερικού χώρου, με την αποξήλωση των στοιχείων του κινηματογράφου, για την εξυπηρέτηση της νέας χρήσης» σημειώνουν οι μελετητές.

(Η μελέτη αυτή συντάχθηκε τον Μάϊο 2021 στο πλαίσιο του δημόσιου διαλόγου και της καμπάνιας για τη διάσωση του ιστορικού κινηματοθεάτρου «Χάι-Λάιφ» στον Πειραιά. Έχει ως αντικείμενο τον χώρο και το κτίριο, την τεχνική, αρχιτεκτονική, καλλιτεχνική και ιστορική τεκμηρίωσή του. Συνέβαλαν εθελοντικά ο αρχιτέκτων Χάρης Μιχαήλ, η αρχιτέκτων MSc πολεοδόμος Πολίνα Πρέντου η οποία είχε και την επιμέλεια του τεύχους, η δικηγόρος Βάνα Μελά, η δημοσιογράφος Ντόρις Αργαλιά, ο ζωγράφος-αιθουσάρχης Αγαπητός Αγαπητάκης και ο καθηγητής ΕΜΠ Νίκος Μπελαβίλας).